/Ev Yapımı Roket 9 Kilometre Yüksekliğe Ulaştı

Ev Yapımı Roket 9 Kilometre Yüksekliğe Ulaştı

Bir roketi tasarlamak, üretmek ve güvenli biçimde uçurmak genellikle büyük bütçeli kurumların ve uzman ekiplerin yürüttüğü bir çalışma olarak görülür. Amerikalı roket meraklısı ve YouTube yayıncısı Joe Barnard, bu ölçekteki bir projeyi kendi imkânlarıyla gerçekleştirerek dikkat çekti. Kendi hazırladığı yakıtı kullanan roket, yaklaşık 9,1 kilometre yüksekliğe ulaştı ve ses hızının iki katını aşan bir hıza çıktı.

Uçuş, hedeflenen bütün aşamaları tamamlayamadı. Roketin kontrol bilgisayarı, basınç verilerindeki dalgalanmaları acil bir düşüş işareti olarak yorumladı ve paraşüt sistemini planlanandan önce çalıştırdı. Paraşütler roket hâlâ çok yüksek hızda ilerlerken açılınca ortaya çıkan aerodinamik kuvvetler ekipmana zarar verdi. Buna rağmen kamera kapsülü sağlam kaldı ve fırlatma alanının yakınında bulundu.

Roketin yapısı ve motoru

Barnard, roketin gövdesini uçuş sırasında karşılaşacağı yüksek hız ve basınç koşullarına dayanacak biçimde tasarladı. Gövdenin üst bölümü, süpersonik uçuşun oluşturduğu yüklere karşı dayanıklılığı artırmak amacıyla dokuz kat cam elyafından üretildi. Alt bölümde ise yapıyı güçlendirmek için karbon fiber bir boru kullanıldı. Bu malzemeler, roketin hem hafif hem de uçuş koşullarına karşı dirençli olmasına yardımcı oldu.

Roketin itiş gücü, yaklaşık 2300 newton itki üreten katı yakıtlı bir motordan geldi. Barnard, hazır bir yakıt kullanmak yerine yakıt karışımını da kendisi hazırladı. Bu tercih, projenin yalnızca gövde ve elektronik tasarımından ibaret olmadığını; itki sisteminin geliştirilmesi ve uçuşa hazırlanmasının da çalışmanın önemli bir parçası olduğunu gösteriyor.

Roketin uçuş sırasında ölçüm, kayıt ve kurtarma işlerini Fluctus adlı bilgisayar sistemi yürüttü. Sistem; hız, basınç ve irtifa gibi verileri izliyor, kamerayı çalıştırıyor ve uçuş planına göre paraşütleri devreye sokuyordu. Bu işlevlerin tek bir kontrol sistemi tarafından yönetilmesi, roketin farklı aşamalarının koordinasyonunu sağlamayı amaçlıyordu.

Kamera kapsülü ve uçuş kayıtları

Barnard, uçuş görüntülerini kaydetmek için bir GoPro Hero 12 kamerayı sökerek ters çevirdi ve 3D yazıcıyla hazırlanan özel bir gövdenin içine yerleştirdi. Kamera yazılımı, hızlı hareketin ayrıntılarını yakalayabilmek için saniyede 240 kare kayıt yapacak şekilde ayarlandı. Böylece roketin yüksek hızdaki hareketlerinin daha ayrıntılı incelenmesi hedeflendi.

Kapsülün roketten ayrıldıktan sonra kontrolsüz biçimde dönmesini önlemek için sistemde bir jiroskop ve dönen bir volan bulunuyordu. Volanın oluşturduğu etki, kapsülün yönelimini dengede tutmaya yardımcı oluyordu. Kapsül ayrıca yere dönüş ve daha sonra bulunabilme amacıyla bir fren streameri ile GPS izleyici taşıyordu. Bu parçalar, kameranın yalnızca görüntü almasını değil, uçuş sonrasında kurtarılmasını da kolaylaştıracak şekilde seçilmişti.

Paraşütler neden erken açıldı?

Uçuş bilgisayarı, sensörlerden gelen basınç ölçümlerini kullanarak roketin durumunu değerlendirdi. Ancak uçuş sırasındaki basınç dalgalanmaları, sistem tarafından acil bir düşüşün işareti olarak yorumlandı. Bu yanlış değerlendirme, Fluctus’un acil durum senaryosunu beklenenden erken başlatmasına yol açtı. Başka bir deyişle, paraşütlerin açılması planlanan irtifa ve hız koşullarından önce gerçekleşti.

Paraşüt sistemi devreye girdiğinde roketin hızı saatte 700 milin, yani yaklaşık 1127 kilometrenin üzerindeydi. Bu hızda açılan paraşüt, olağan bir inişte karşılaşacağından çok daha büyük aerodinamik yüklere maruz kaldı. Yükler paraşütü yırttı ve roketin üst bölümünden kopardı. Bu nedenle kamera kapsülünün roketin inişini kaydetmesi mümkün olmadı.

Yine de uçuş, tüm kayıtların kaybedilmesiyle sonuçlanmadı. Kamera kapsülü darbeye rağmen çalışır durumda kaldı ve ekip tarafından fırlatma rampasından yaklaşık 350 metre uzakta bulundu. Böylece yüksek irtifaya çıkan roketin görüntüleri elde edilirken iniş aşaması kayda alınamadı. Olay, sensör verilerinin yorumlanması ve paraşütlerin doğru zamanda açılması gibi kontrol yazılımı kararlarının roket uçuşlarında ne kadar önemli olduğunu da ortaya koydu.

Joe Barnard’ın denemesi, bağımsız bir geliştiricinin yüksek hızlı roket teknolojisi üzerinde ne ölçüde çalışabileceğini gösteren kapsamlı bir proje oldu. Roket hedeflenen yüksekliğe ve hıza ulaşsa da erken paraşüt açılması uçuşun son bölümünü aksattı. Bu nedenle sonuç, hem önemli bir teknik başarı hem de kontrol sisteminin gerçek uçuş koşullarında sınanmasıyla ortaya çıkan bir tasarım sorunu olarak değerlendirilebilir.