7 Kasım akşamı Dünya’da G1 seviyesinde, yani düşük şiddetli bir manyetik fırtına başladı. Uygulamalı Jeofizik Enstitüsü (IPG) ile Güneş Astronomisi Laboratuvarı’nın paylaştığı bilgilere göre gelişme, Güneş’teki bir koronal delikten uzaya yayılan plazma akışının Dünya’ya ulaşmasıyla bağlantılı. Fırtınanın G1 düzeyinde ölçülmesi, Dünya’nın manyetik alanında bir hareketlilik yaşandığını gösteriyor; ancak bu sınıflandırma, olayın güçlü bir fırtına olduğu anlamına gelmiyor.
Dünya söz konusu güneş rüzgârı akışının etkisine önceki gece girdi. Buna rağmen manyetik fırtına hemen başlamadı. Dünya’yı çevreleyen manyetosfer, güneş rüzgârının oluşturduğu artan baskıyı bir süre karşıladı. Akışın etkisi zaman içinde birikince manyetik alandaki değişimler belirginleşti ve fırtına eşiği aşıldı. Bu gecikme, güneş kaynaklı bir akışın Dünya’ya ulaşmasıyla ölçülebilir jeomanyetik etkinliğin başlamasının her zaman aynı anda gerçekleşmediğini ortaya koyuyor.
Güneş rüzgârının hızı yükseldi
Paylaşılan ölçümlere göre güneş rüzgârının hızı son iki gün içinde yaklaşık 300 kilometre/saniyeden 700 kilometre/saniyeye çıktı. Bu, Dünya çevresine ulaşan parçacık akışının belirgin biçimde hızlandığını gösteriyor. Güneş rüzgârı, Güneş’ten uzaya yayılan yüklü parçacıklardan oluşur. Bu parçacıklar Dünya’nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde manyetosferde dalgalanmalara ve jeomanyetik etkinlikte artışa neden olabilir.
Hız artışı tek başına fırtınanın şiddetini belirlemez. Akışın yoğunluğu ve yönü gibi başka özellikler de Dünya’nın manyetik alanına aktarılabilecek enerjiyi etkiler. Bu nedenle bilim insanları yalnızca rüzgâr hızını değil, güneş rüzgârının özelliklerini ve manyetik alan ölçümlerini birlikte değerlendirir. Mevcut açıklamalarda bildirilen sonuç, G1 (Kp5+) düzeyinde zayıf bir manyetik fırtınadır.
Kutup ışıklarının görüldüğü alan genişleyebilir
Manyetik etkinlik artarken kutup ışıklarının oluştuğu auroral ovalin de güçlendiği bildirildi. Auroral oval, Dünya’nın kutup bölgeleri çevresinde kutup ışıklarının görülme olasılığının yüksek olduğu kuşak olarak tanımlanır. Güneş’ten gelen yüklü parçacıklar Dünya’nın manyetik alanı tarafından yönlendirilip üst atmosferle etkileşime girdiğinde bu ışıklar oluşur. Etkinlik arttığında auroral ovalin parlaklığı veya kapsadığı alan değişebilir.
Bu gelişme, kutup ışıklarının her yerde görüleceği anlamına gelmez. Görünürlük; auroral etkinliğin düzeyine, gözlemcinin bulunduğu enleme, hava koşullarına ve gökyüzünün karanlık olmasına bağlıdır. Yetkililerin aktardığı bilgiler auroral ovalde güçlenmeye işaret ediyor, ancak belirli bir yerden gözlem yapılabileceğine dair kesin bir tahmin sunmuyor.
G1 ve Kp5+ ölçümü nasıl yorumlanmalı?
G1, manyetik fırtınaları sınıflandırmak için kullanılan beş basamaklı ölçeğin en düşük seviyesidir. Kp değeri ise Dünya’nın manyetik alanındaki küresel değişimleri değerlendirmede kullanılan göstergelerden biridir. Kp5+ ifadesi, bildirilen etkinliğin G1 sınıfındaki fırtına düzeyine ulaştığını belirtir. Dolayısıyla ölçüm, manyetik alanda olağan dışı bir hareketlilik bulunduğunu gösterse de mevcut açıklamada olay zayıf seviyede nitelendiriliyor.
Bilim insanları, Güneş’teki koronal delikten kaynaklanan akışın hafta sonu boyunca etkisini sürdürüp sürdürmeyeceğini takip edecek. Fırtınanın devamı veya şiddetinde değişiklik olup olmayacağı, güneş rüzgârının sonraki ölçümlerine ve Dünya’nın manyetosferinin bu akışa verdiği yanıta bağlı. Önceki uyarılarda da koronal delikten gelen plazmanın hafta sonu jeomanyetik hareketliliğe yol açabileceği belirtilmişti; 7 Kasım akşamındaki G1 olayı bu beklentiyle örtüşüyor. Şu an bildirilen temel tablo, hızlanan güneş rüzgârının Dünya’nın manyetik alanında zayıf düzeyde bir fırtına başlatması ve kutup ışıkları bölgesindeki etkinliği artırmasıdır.










