\u00c7ekmecede kullan\u0131lmadan bekleyen eski telefonlar, \u00e7al\u0131\u015fmayan bilgisayarlar, bozuk k\u00fc\u00e7\u00fck ev aletleri ve i\u015fe yaramaz g\u00f6r\u00fcnen kablolar, do\u011fru \u015fekilde de\u011ferlendirilmedi\u011finde \u00e7evre i\u00e7in risk olu\u015fturabilir. Elektronik cihazlarda bulunan baz\u0131 maddeler do\u011faya kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131nda topra\u011f\u0131 ve suyu kirletebilir. \u00d6te yandan bu cihazlar bak\u0131r, demir, al\u00fcminyum, cam ve \u00e7e\u015fitli plastikler gibi yeniden kullan\u0131labilecek kaynaklar da i\u00e7erir. Bu nedenle elektronik at\u0131klar\u0131 evsel \u00e7\u00f6pe atmak yerine uygun toplama noktalar\u0131na teslim etmek \u00f6nem ta\u015f\u0131r.<\/p>\n
Tuzla’daki Ouno Green Campus b\u00fcnyesinde faaliyet g\u00f6steren At\u0131k Elektrikli ve Elektronik E\u015fya (AEEE) geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm tesisi, at\u0131k cihazlar\u0131n kabul\u00fcnden bile\u015fenlerinin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve geri kazan\u0131m verilerinin kaydedilmesine kadar uzanan s\u00fcreci uygulamal\u0131 olarak g\u00f6steriyor. \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan yetkilendirilen tesiste, elektronik at\u0131klar\u0131n g\u00fcvenli bi\u00e7imde i\u015flenmesi ve yeniden de\u011ferlendirilebilir malzemelerin ekonomiye kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 hedefleniyor. Yerle\u015fkenin tamam\u0131 S\u0131f\u0131r At\u0131k Belgesi’ne sahip; tesis ayr\u0131ca Vodafone’un D\u00fcnya \u0130\u00e7in Laz\u0131m projesi kapsam\u0131nda toplanan elektronik at\u0131klar\u0131 da i\u015fliyor.<\/p>\n
Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcreci, at\u0131klar\u0131n tesise ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 anda ba\u015fl\u0131yor. Elektronik cihazlar \u00f6ncelikle radyasyon kontrol\u00fcnden ge\u00e7iriliyor. Bu kontrol, ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir risk ta\u015f\u0131yabilecek malzemelerin di\u011fer at\u0131klardan ayr\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyor. Ard\u0131ndan at\u0131klar tart\u0131l\u0131yor ve kabul i\u015flemleri kay\u0131t alt\u0131na al\u0131n\u0131yor. Teslimat\u0131 yapan firmaya, at\u0131\u011f\u0131n tesise al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir At\u0131k Kabul Formu d\u00fczenleniyor.<\/p>\n
Radyasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan risk ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 belirlenen at\u0131klar, t\u00fcrlerine ve \u00f6zelliklerine g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131larak ge\u00e7ici depolama alan\u0131na aktar\u0131l\u0131yor. Bu a\u015famadaki ayr\u0131m, sonraki i\u015flemlerin daha g\u00fcvenli ve verimli y\u00fcr\u00fct\u00fclmesini sa\u011fl\u0131yor. Kontrol s\u0131ras\u0131nda radyoaktif risk tespit edilirse s\u00f6z konusu at\u0131klar ola\u011fan geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm hatt\u0131na sokulmuyor; de\u011ferlendirilmek \u00fczere T\u00fcrkiye Enerji, N\u00fckleer ve Maden Ara\u015ft\u0131rma Kurumu’na (TENMAK) g\u00f6nderiliyor. B\u00f6ylece farkl\u0131 nitelikteki risklerin uzman kurumlarca ele al\u0131nmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n
Depolama alan\u0131ndan i\u015flem b\u00f6l\u00fcm\u00fcne al\u0131nan cihazlar s\u00f6k\u00fcm ve ayr\u0131\u015ft\u0131rma a\u015famas\u0131na ge\u00e7iyor. Cihaz\u0131n yap\u0131s\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak pil, kablo, plastik, metal, cam ve devre kart\u0131 gibi par\u00e7alar birbirinden ayr\u0131l\u0131yor. Bu i\u015flem, malzemelerin \u00f6zelliklerine uygun geri kazan\u0131m y\u00f6ntemlerine y\u00f6nlendirilmesine imk\u00e2n veriyor. Her par\u00e7an\u0131n ayn\u0131 y\u00f6ntemle i\u015flenememesi nedeniyle kayna\u011f\u0131nda ve i\u015flem s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan ayr\u0131m, geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm zincirinin \u00f6nemli bir ad\u0131m\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n
Piller, kablolar ve devre kartlar\u0131 gibi farkl\u0131 bile\u015fenler kendi i\u015flem hatlar\u0131na g\u00f6nderilirken, yeniden de\u011ferlendirilebilecek malzemelerin geri kazan\u0131m s\u00fcrecine kat\u0131lmas\u0131 sa\u011flan\u0131yor. Kullan\u0131lamayan ya da \u00f6zel i\u015flem gerektiren k\u0131s\u0131mlar ise uygun y\u00f6netim yollar\u0131na y\u00f6nlendiriliyor. B\u00f6ylelikle cihaz\u0131n tamam\u0131n\u0131 tek par\u00e7a h\u00e2linde atmak yerine, i\u00e7indeki farkl\u0131 malzemelerin ayr\u0131 ayr\u0131 ele al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oluyor.<\/p>\n
Elektronik cihazlar\u0131n i\u00e7indeki devre kartlar\u0131n\u0131n i\u015flenmesi, tesisin teknik a\u00e7\u0131dan \u00f6ne \u00e7\u0131kan a\u015famalar\u0131ndan biri. \u0130lk olarak kartlar\u0131n \u00fczerinde bulunan elektronik bile\u015fenler s\u00f6k\u00fcm \u00fcnitesinde ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Bu i\u015flem, kart\u0131n sonraki a\u015famalarda daha uygun bi\u00e7imde i\u015flenmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor. S\u00f6k\u00fcm s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilecek gazlar da do\u011frudan d\u0131\u015far\u0131 verilmek yerine ar\u0131tma sistemlerinden ge\u00e7iriliyor.<\/p>\n
Tesisin aktard\u0131\u011f\u0131 bilgilere g\u00f6re gaz ar\u0131t\u0131m\u0131nda jet su filtresi, ultraviyole sistemi ve karbon filtreler kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6n i\u015flemden ge\u00e7irilen devre kartlar\u0131 daha sonra saatte 500 kilogram i\u015fleme kapasitesine sahip bir makinede \u00f6\u011f\u00fct\u00fcl\u00fcyor. Bu i\u015flem sonucunda metal tozu ile fiber ve re\u00e7ine i\u00e7eren toz ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor. Elde edilen metal tozunun y\u00fczde 99’unun bak\u0131r oldu\u011fu belirtiliyor. Bu oran, devre kartlar\u0131ndan de\u011ferli bir metalin geri kazan\u0131labildi\u011fini g\u00f6sterirken, ortaya \u00e7\u0131kan di\u011fer malzemelerin de uygun y\u00f6netim s\u00fcrecine al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n
Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaln\u0131zca malzemelerin fiziksel olarak ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131yla tamamlanm\u0131yor. Metal, cam, plastik ve pil gibi geri kazan\u0131lan malzemeler tart\u0131l\u0131yor ve miktarlar\u0131 Bakanl\u0131\u011f\u0131n K\u00fctle Denge Elektronik Sistemi’ne bildiriliyor. Bu kay\u0131tlar, tesise giren at\u0131klar\u0131n ve i\u015flem sonucunda elde edilen malzemelerin izlenmesine yard\u0131mc\u0131 oluyor. Ayn\u0131 zamanda at\u0131klar\u0131n nas\u0131l de\u011ferlendirildi\u011fine ili\u015fkin daha d\u00fczenli bir bilgi ak\u0131\u015f\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
At\u0131\u011f\u0131 teslim eden \u015firketler, bu veriler sayesinde geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmden elde edilen \u00e7evresel kazan\u0131m ve karbon ayak izinin azalt\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin bilgi alabiliyor. B\u00f6yle bir kay\u0131t sistemi, at\u0131k y\u00f6netiminin \u00f6l\u00e7\u00fclebilir olmas\u0131na katk\u0131da bulunuyor. Ancak belirli bir at\u0131k miktar\u0131n\u0131n i\u015flenmesinin tek ba\u015f\u0131na t\u00fcm \u00e7evresel etkileri ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmedi\u011fini de unutmamak gerekiyor; cihazlar\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmak, yeniden kullan\u0131m imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek ve at\u0131klar\u0131 do\u011fru kanallara teslim etmek birlikte \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Tesisin \u00e7evresel yakla\u015f\u0131m\u0131, elektronik at\u0131klar\u0131n i\u015flenmesiyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fil. \u0130\u015fletme s\u0131ras\u0131nda olu\u015fan di\u011fer at\u0131klar da kayna\u011f\u0131nda ayr\u0131 toplan\u0131yor. Ayr\u0131ca ya\u011fmur suyu depolanarak gri su sisteminde kullan\u0131l\u0131yor. Bu uygulamalar, tesisin g\u00fcnl\u00fck faaliyetlerinde kaynak kullan\u0131m\u0131n\u0131 daha dikkatli y\u00f6netmeye y\u00f6nelik ad\u0131mlar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n
Evdeki eski bir telefon, bilgisayar ya da kabloyu elden \u00e7\u0131karmadan \u00f6nce cihaz\u0131n onar\u0131lmas\u0131n\u0131n, yeniden kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n veya ba\u015fka birine devredilmesinin m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmek faydal\u0131 olabilir. Kullan\u0131m \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015f elektronik \u00fcr\u00fcnler i\u00e7inse belediyelerin, yetkili kurulu\u015flar\u0131n ve lisansl\u0131 toplama noktalar\u0131n\u0131n y\u00f6nlendirmeleri izlenmelidir. Elektronik at\u0131klar\u0131 evsel \u00e7\u00f6pe kar\u0131\u015ft\u0131rmadan uygun toplama noktalar\u0131na teslim etmek, geri kazan\u0131labilir malzemelerin ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve zararl\u0131 bile\u015fenlerin kontroll\u00fc bi\u00e7imde y\u00f6netilmesine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/strong><\/p>\n