\u00c7inli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, fiber optik ileti\u015fimde saniyede 3,2 petabit toplam veri aktar\u0131m kapasitesine ula\u015farak yeni bir rekor a\u00e7\u0131klad\u0131. Deney, 10,3 kilometrelik bir ba\u011flant\u0131 \u00fczerinde ve tek bir \u00f6zel optik fiber kullan\u0131larak ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Sistemde veri, ayn\u0131 anda iki y\u00f6nde ta\u015f\u0131nd\u0131; bu nedenle a\u00e7\u0131klanan 3,2 petabit\/saniye de\u011feri yaln\u0131zca indirme h\u0131z\u0131n\u0131 de\u011fil, iki y\u00f6ndeki aktar\u0131m kapasitesinin toplam\u0131n\u0131 ifade ediyor.<\/p>\n
Deneyde kullan\u0131lan fiber, geleneksel kablolardaki tek \u00e7ekirdekli yap\u0131n\u0131n aksine 24 ayr\u0131 optik \u00e7ekirde\u011fe sahip. Ara\u015ft\u0131rma ekibinin amac\u0131 yaln\u0131zca k\u0131sa s\u00fcreli, laboratuvara \u00f6zg\u00fc bir h\u0131z g\u00f6stermek de\u011fil; y\u00fcksek kapasiteli ger\u00e7ek zamanl\u0131 ileti\u015fimin, ticari a\u011flarda kullan\u0131labilecek donan\u0131mlara yak\u0131n bir mimariyle m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymakt\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmada elde edilen sonu\u00e7, fiberin kapasitesini art\u0131rmaya y\u00f6nelik \u00e7ok \u00e7ekirdekli ve \u00e7ok dalga boylu y\u00f6ntemlerin potansiyelini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Fiber optik kablolar, bilgiyi cam veya plastik fiberler i\u00e7inden ilerleyen \u0131\u015f\u0131k darbeleriyle ta\u015f\u0131r. Standart tek modlu fiberde bu \u0131\u015f\u0131k, kablonun i\u00e7indeki tek bir optik \u00e7ekirdekten iletilir. Yeni deneyde ise 24 \u00e7ekirdek ayn\u0131 fiber g\u00f6vdesi i\u00e7inde yer ald\u0131 ve her \u00e7ekirdek ayr\u0131 bir veri yolu olarak kullan\u0131ld\u0131. Bu sayede tek bir fiziksel kablo \u00fczerinden \u00e7ok say\u0131da veri ak\u0131\u015f\u0131 e\u015f zamanl\u0131 bi\u00e7imde ta\u015f\u0131nabildi.<\/p>\n
\u00c7ekirdek say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131rmak, kapasiteyi y\u00fckseltmenin tek yolu de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, S, C ve L olarak adland\u0131r\u0131lan \u00fc\u00e7 optik dalga boyu band\u0131n\u0131 da kulland\u0131. I\u015f\u0131k farkl\u0131 dalga boylar\u0131nda sinyal ta\u015f\u0131yabildi\u011fi i\u00e7in, ayn\u0131 \u00e7ekirdek \u00fczerinde birden fazla kanal olu\u015fturmak m\u00fcmk\u00fcn oluyor. Bu y\u00f6ntem, uzaysal b\u00f6lmeli \u00e7o\u011fullamayla birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sistemde binlerce paralel ileti\u015fim kanal\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na imk\u00e2n veriyor. Bir ba\u015fka deyi\u015fle kapasite art\u0131\u015f\u0131, hem fiberin i\u00e7indeki ayr\u0131 \u00e7ekirdeklerden hem de her \u00e7ekirdekte kullan\u0131lan farkl\u0131 optik kanallardan sa\u011flan\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7ok \u00e7ekirdekli fiberlerde \u00f6nemli teknik zorluklardan biri, kom\u015fu \u00e7ekirdeklerde ilerleyen \u0131\u015f\u0131k sinyallerinin birbirini etkilemesi. Bu olgu sinyal giri\u015fimi olarak biliniyor ve veri hatalar\u0131n\u0131n artmas\u0131na ya da aktar\u0131m\u0131n daha karma\u015f\u0131k bi\u00e7imde d\u00fczeltilmesine yol a\u00e7abiliyor. Ara\u015ft\u0131rma ekibi, \u00e7ekirdeklerin ve veri yollar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesiyle bu etkiyi azaltmay\u0131 hedefledi. B\u00f6ylece y\u00fcksek kapasiteli ileti\u015fim sa\u011flan\u0131rken sinyalleri dengelemek i\u00e7in gereken i\u015flemlerin de s\u0131n\u0131rlanmas\u0131 ama\u00e7land\u0131.<\/p>\n
Sistemde ticari standartlarla uyumlu bir optik donan\u0131m mimarisi ve koherent ileti\u015fim teknolojisi kullan\u0131ld\u0131. Koherent sistemler, \u0131\u015f\u0131k sinyalinin genlik ve faz gibi \u00f6zelliklerinden yararlanarak veriyi al\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcmleyebiliyor. Geli\u015fmi\u015f mod\u00fclasyon y\u00f6ntemleri de her optik kanalda daha fazla bilgi ta\u015f\u0131nmas\u0131na katk\u0131da bulunuyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu bile\u015fenleri, verinin ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak i\u015flenip 10,3 kilometrelik hat boyunca iletilece\u011fi bi\u00e7imde bir araya getirdi.<\/p>\n
Bir petabit, 1.000 terabite veya 1 milyon gigabite e\u015fde\u011fer bir veri miktar\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla saniyede 3,2 petabitlik toplam kapasite, yakla\u015f\u0131k saniyede 3,2 milyon gigabit ya da 400 terabayt d\u00fczeyinde aktar\u0131m anlam\u0131na gelir. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fck, verinin tamam\u0131 kesintisiz bi\u00e7imde bu h\u0131zda ta\u015f\u0131nabildi\u011fi varsay\u0131m\u0131yla, saniyede 20 binden fazla 4K filmin aktar\u0131lmas\u0131na benzetiliyor. Ancak bu t\u00fcr kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmalar kapasiteyi g\u00f6zde canland\u0131rmak i\u00e7in verilen teorik \u00f6rneklerdir; ger\u00e7ek dosya boyutlar\u0131 ve a\u011f ko\u015fullar\u0131 de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir.<\/p>\n
Benzer bi\u00e7imde, 3,2 milyon adet 1 Gbps ba\u011flant\u0131n\u0131n toplam bant geni\u015fli\u011fiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131labilir. Bu, sistemin ayn\u0131 anda milyonlarca haneye do\u011frudan b\u00f6yle bir internet hizmeti sundu\u011fu anlam\u0131na gelmiyor. Deney, belirli bir optik fiberin ve ileti\u015fim ekipmanlar\u0131n\u0131n toplam aktar\u0131m kapasitesini \u00f6l\u00e7\u00fcyor. Ev kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u011flant\u0131 h\u0131z\u0131 ise eri\u015fim a\u011f\u0131, modem ve y\u00f6nlendirici gibi cihazlar, servis sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131n altyap\u0131s\u0131, a\u011f trafi\u011fi ve uzak sunucular\u0131n kapasitesi gibi bir\u00e7ok etkene ba\u011fl\u0131.<\/p>\n
\u00c7ift y\u00f6nl\u00fc aktar\u0131m\u0131n toplam de\u011fere d\u00e2hil edilmesi de rekorun do\u011fru yorumlanmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli. Bir a\u011f, ayn\u0131 anda bir y\u00f6nde veri g\u00f6nderip di\u011fer y\u00f6nde veri alabilir. Bu deneyde iki y\u00f6n\u00fcn kapasiteleri birlikte hesapland\u0131\u011f\u0131ndan, 3,2 petabit\/saniye rakam\u0131 tek y\u00f6n i\u00e7in ayr\u0131 ayr\u0131 sunulmu\u015f bir h\u0131z olarak de\u011ferlendirilmemeli. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n temel sonucu, 24 \u00e7ekirdekli fiber \u00fczerinden \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc ve ger\u00e7ek zamanl\u0131 ileti\u015fimde ula\u015f\u0131lan toplam kapasitedir.<\/p>\n
\u00c7ok \u00e7ekirdekli fiberlerle yap\u0131lan baz\u0131 laboratuvar deneylerinde saniyede 5,29 petabite kadar aktar\u0131m kapasitesi bildirilmi\u015fti. Bu sonu\u00e7larla yeni \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 do\u011frudan kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rken deney d\u00fczeneklerini ve \u00f6l\u00e7\u00fcm ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmak gerekiyor. Baz\u0131 \u00f6nceki ara\u015ft\u0131rmalarda \u00f6zel laboratuvar ekipmanlar\u0131, deneysel sinyal i\u015fleme sistemleri veya ticari a\u011flarda kullan\u0131m\u0131 hen\u00fcz yayg\u0131n olmayan bile\u015fenler yer ald\u0131.<\/p>\n
Yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan y\u00f6n\u00fc, 3,2 petabit\/saniyelik toplam kapasitenin ger\u00e7ek zamanl\u0131 bir ileti\u015fim testiyle ve ticari standartlara daha yak\u0131n bir donan\u0131m mimarisiyle elde edilmesi. Bu nedenle duyurulan rekor, b\u00fct\u00fcn optik ileti\u015fim deneyleri aras\u0131ndaki en y\u00fcksek h\u0131z iddias\u0131ndan ziyade, ger\u00e7ek zamanl\u0131 aktar\u0131m ve kullan\u0131lan sistem ko\u015fullar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan de\u011ferlendirilmelidir. Farkl\u0131 testlerin mesafesi, kanal say\u0131s\u0131, tek y\u00f6nl\u00fc ya da \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcm yapmas\u0131 ve kullan\u0131lan donan\u0131m \u00f6zellikleri sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fma; China Information and Communication Technologies Group (CICT) b\u00fcnyesindeki Ulusal Optik \u0130leti\u015fim Teknolojileri ve A\u011flar\u0131 Laboratuvar\u0131, Pengcheng Laboratory ve FiberHome Fujikura taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ortak ara\u015ft\u0131rmaya dayan\u0131yor. Ekip, Mart 2026\u2019da 2,5 petabit\/saniyelik bir sonu\u00e7 elde etmi\u015f, yeni deneyle kapasiteyi yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 28 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fma, 2026 Optical Fiber Communication Conference kapsam\u0131nda y\u00fcksek puan alan bilimsel bildiriler aras\u0131nda yer ald\u0131. Yeni ara\u015ft\u0131rman\u0131n ise uluslararas\u0131 Journal of Lightwave Technology<\/em> dergisine davetli makale olarak g\u00f6nderildi\u011fi bildirildi.<\/p>\n Y\u00fcksek kapasiteli optik ba\u011flant\u0131lara y\u00f6nelik ihtiyac\u0131n artmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedenlerinden biri yapay zek\u00e2 sistemleri. B\u00fcy\u00fck dil modellerinin e\u011fitimi ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7ok say\u0131da i\u015flemcinin ve sunucunun s\u00fcrekli veri al\u0131\u015fveri\u015fi yapmas\u0131n\u0131 gerektiriyor. Bu cihazlar \u00e7o\u011fu zaman tek bir veri merkezinde ya da birbirine ba\u011fl\u0131 farkl\u0131 merkezlerde da\u011f\u0131t\u0131k bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130\u015flem g\u00fcc\u00fc artarken bu sistemler aras\u0131ndaki veri aktar\u0131m\u0131n\u0131n yava\u015f kalmas\u0131, toplam performans\u0131 s\u0131n\u0131rlayabiliyor.<\/p>\n \u00c7ok \u00e7ekirdekli fiberler, b\u00fcy\u00fck veri merkezlerini birbirine ba\u011flayan hatlarda, bulut bili\u015fim altyap\u0131lar\u0131nda ve y\u00fcksek performansl\u0131 hesaplama sistemlerinde de\u011ferlendirilebilecek se\u00e7enekler aras\u0131nda bulunuyor. Ayn\u0131 fiziksel kablo \u00fczerinden daha fazla kapasite ta\u015f\u0131mak, mevcut g\u00fczerg\u00e2hlarda yeni kablo d\u00f6\u015feme ihtiyac\u0131n\u0131 azaltma potansiyeli de sunabilir. Bununla birlikte bu avantaj\u0131n ger\u00e7ek a\u011flarda elde edilebilmesi i\u00e7in fiberin yan\u0131 s\u0131ra uyumlu optik vericilerin, al\u0131c\u0131lar\u0131n, ba\u011flant\u0131 noktalar\u0131n\u0131n ve a\u011f y\u00f6netim sistemlerinin de geli\u015ftirilmesi gerekiyor.<\/p>\n Gelecekteki 6G mobil ileti\u015fim a\u011flar\u0131n\u0131n omurga ba\u011flant\u0131lar\u0131 da olas\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131 aras\u0131nda g\u00f6steriliyor. Mobil \u015febekelerde y\u00fcksek h\u0131z ve d\u00fc\u015f\u00fck gecikme hedefleri, baz istasyonlar\u0131 ile merkezi a\u011flar aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flant\u0131lar gerektiriyor. Ancak bu deney, 6G hizmetlerinin haz\u0131r oldu\u011fu veya s\u00f6z konusu fiberin k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde t\u00fcketicilere sunulaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. Ara\u015ft\u0131rma, bu t\u00fcr a\u011flar\u0131n ihtiya\u00e7 duyabilece\u011fi kapasiteyi kar\u015f\u0131lamak \u00fczere geli\u015ftirilen optik teknolojiler i\u00e7in bir laboratuvar ve m\u00fchendislik g\u00f6sterimi niteli\u011finde.<\/p>\n Bir laboratuvar rekorunun geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli ticari a\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, yaln\u0131zca y\u00fcksek aktar\u0131m h\u0131z\u0131na ula\u015fmaya ba\u011fl\u0131 de\u011fil. \u00c7ok \u00e7ekirdekli fiberlerin mevcut kablo \u00fcretimi, d\u00f6\u015feme s\u00fcre\u00e7leri, ba\u011flant\u0131 ekipmanlar\u0131 ve bak\u0131m uygulamalar\u0131yla uyumlu h\u00e2le gelmesi gerekiyor. Ayr\u0131ca optik sinyallerin uzun mesafelerde g\u00fcvenilir bi\u00e7imde ta\u015f\u0131nmas\u0131, g\u00fc\u00e7 t\u00fcketiminin kontrol edilmesi, sistem maliyetinin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi ve olas\u0131 ar\u0131zalar\u0131n y\u00f6netilmesi \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Deney 10,3 kilometrelik bir hat \u00fczerinde ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bu mesafe, teknolojinin daha uzun omurga hatlar\u0131nda nas\u0131l davranaca\u011f\u0131 sorusunu tek ba\u015f\u0131na yan\u0131tlam\u0131yor. Uzak mesafelerde sinyal zay\u0131flamas\u0131, g\u00fcr\u00fclt\u00fc ve farkl\u0131 \u00e7ekirdekler aras\u0131ndaki etkile\u015fim gibi etkenler daha belirgin h\u00e2le gelebilir. Bu nedenle sonraki a\u015famalarda daha uzun ba\u011flant\u0131larda testler yap\u0131lmas\u0131, sistemin g\u00fcvenilirli\u011finin de\u011ferlendirilmesi ve a\u011f ekipmanlar\u0131yla birlikte \u00e7al\u0131\u015fabilirli\u011finin g\u00f6sterilmesi gerekecek.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, teknolojinin ticari a\u011flarda ne zaman kullan\u0131laca\u011f\u0131na ili\u015fkin kesin bir takvim a\u00e7\u0131klamad\u0131. Bu a\u015famada sonu\u00e7, ev interneti h\u0131zlar\u0131n\u0131 hemen de\u011fi\u015ftirecek bir geli\u015fme olarak de\u011fil; tek bir fiberin ta\u015f\u0131yabilece\u011fi veriyi art\u0131rmaya y\u00f6nelik \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma ad\u0131m\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeli. \u00c7al\u0131\u015fma, artan veri trafi\u011fine kar\u015f\u0131 yaln\u0131zca daha fazla kablo d\u00f6\u015femek yerine mevcut fiber altyap\u0131s\u0131n\u0131n kapasitesini geli\u015ftirme yollar\u0131n\u0131 da ortaya koyuyor.<\/p>\n Rekor, \u00c7in\u2019deki ilk pratik optik fiber \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n 50. y\u0131l\u0131na denk geldi. \u00dclkede 1976\u2019da yakla\u015f\u0131k 0,2 milimetre \u00e7ap\u0131ndaki cam lifler \u00fczerinde ba\u015flayan ara\u015ft\u0131rmalar, bug\u00fcn \u00e7ok \u00e7ekirdekli fiberlere, geli\u015fmi\u015f optik mod\u00fcllere ve petabit seviyesindeki ileti\u015fim deneylerine uzan\u0131yor. Yeni sonu\u00e7, bu uzun geli\u015fim s\u00fcrecinin bir par\u00e7as\u0131 olarak, veri merkezleri ve gelece\u011fin y\u00fcksek kapasiteli a\u011flar\u0131 i\u00e7in optik ileti\u015fim teknolojilerinin nas\u0131l ilerleyebilece\u011fine dair g\u00fcncel bir \u00f6rnek sunuyor.<\/p>\nVeri merkezleri ve gelece\u011fin a\u011flar\u0131 i\u00e7in olas\u0131 kullan\u0131m alanlar\u0131<\/h2>\n
Ticarile\u015fme i\u00e7in a\u015f\u0131lmas\u0131 gerekenler<\/h2>\n