/ABD’deki Veri Merkezlerinin Elektrik Tüketimi Michigan Eyaletini Geride Bıraktı

ABD’deki Veri Merkezlerinin Elektrik Tüketimi Michigan Eyaletini Geride Bıraktı

ABD’de hızla büyüyen büyük ölçekli veri merkezlerinin elektrik ihtiyacı, enerji altyapısı ve çevre üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları artırıyor. Harvard Üniversitesi öncülüğünde yürütülen bir araştırmaya göre, ülkede incelenen 403 büyük veri merkezi yılda yaklaşık 82 teravatsaat (TWh) elektrik tüketiyor. Araştırmacıların hesaplaması, bu tesislerin toplam tüketiminin ABD’deki elektrik kullanımının yaklaşık yüzde 1,8’ine karşılık geldiğini gösteriyor.

Bu tüketim, eyalet ölçeğinde bir karşılaştırmayla daha anlaşılır hale geliyor: Michigan, 2024 yılında yaklaşık 99 TWh elektrik satışı gerçekleştirdi. Dolayısıyla araştırmada incelenen veri merkezlerinin yıllık tüketimi, Michigan’ın söz konusu yıl içindeki elektrik satışlarının yaklaşık yüzde 83’ü düzeyinde. Karşılaştırma, aynı ölçüm türlerini bire bir eşitlemese de veri merkezlerinin enerji talebinin büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Araştırma hangi tesisleri kapsıyor?

Çalışmada, yüksek kapasiteli bilgi işlem ve depolama hizmetleri sunan hyperscale veri merkezleri ele alındı. Bu kapsam; büyük bulut hizmeti ve dijital içerik sağlayıcılarının işlettiği tesislerin yanı sıra, bu şirketlere altyapı sağlayan ortak yerleşim (colocation) işletmelerini de içeriyor. Bu tür tesisler, çok sayıda sunucu ve ağ ekipmanını çalıştırmak, soğutmak ve kesintisiz hizmet vermek için büyük miktarda elektriğe ihtiyaç duyuyor.

Araştırmacılar, Baxtel veri sağlayıcısının belirlediği 675 olası tesis sahasını değerlendirdi. Uydu görüntüleri ile bina ayak izi haritaları kullanılarak yapılan incelemeler sonucunda, veri merkezi olduğu doğrulanan 403 saha araştırmaya dahil edildi. Bu tesislerin ortalama elektrik kapasitesi 39,9 megavat (MW), medyan kapasitesi ise 36 MW olarak hesaplandı. Kapasite, tesisin belirli bir anda kullanabileceği elektrik gücünü ifade eder; 82 TWh ise yıl boyunca gerçekleşen enerji tüketimini gösterir.

Bu ayrım önemlidir: Megavat, anlık güç düzeyini; teravatsaat ise belli bir dönemde kullanılan toplam enerjiyi ölçer. Veri merkezleri yılın büyük bölümünde çalıştıkları ve sunucuların yanı sıra soğutma, güç dağıtımı ve yedekleme sistemlerini de kullandıkları için, tesislerin toplam yıllık tüketimi yüksek seviyelere çıkabiliyor.

Elektrik kaynağı emisyon miktarını belirliyor

Araştırmada, incelenen veri merkezlerinin elektrik tüketiminden kaynaklanan karbondioksit emisyonlarının yaklaşık 28,3 milyon ton olduğu tahmin ediliyor. Bu miktar, tesislerin ne kadar elektrik kullandığının yanı sıra elektriğin hangi kaynaklardan üretildiğine de bağlı. Elektrik üretiminde kömür ve doğal gaz gibi fosil yakıtların payı arttıkça, aynı miktarda tüketim daha yüksek emisyonla sonuçlanabiliyor.

Araştırmacılar, veri merkezlerinin kullandığı elektriğin yarısından fazlasının fosil yakıt kaynaklı olduğunu belirtiyor. Çalışmada ulaşılan emisyon tahmininin önceki bazı araştırmalarda hesaplanan değerlerin iki ila üç katı olduğu aktarılıyor. Bu fark, kapsam ve hesaplama yöntemleri arasındaki değişikliklerden kaynaklanabileceği için farklı çalışmaların sonuçları karşılaştırılırken hangi tesislerin ve hangi emisyon kaynaklarının hesaba katıldığına dikkat edilmesi gerekiyor.

Araştırmanın kıdemli yazarı, Harvard Üniversitesi biyostatistik profesörü Francesca Dominici, veri merkezlerinden kaynaklanan kirliliğin büyük bir eyaletin ya da Danimarka gibi daha küçük bir Avrupa ülkesinin emisyonlarıyla karşılaştırılabilecek ölçekte olduğuna dikkat çekiyor. Bu değerlendirme, veri merkezlerinin yalnızca dijital hizmetlerin arka planındaki tesisler olmadığını; enerji üretimi ve çevresel etkiler bakımından da önemli bir altyapı unsuru haline geldiğini gösteriyor.

Planlanan tesisler enerji talebini artırabilir

ABD’de planlama aşamasında yaklaşık 2 bin yeni veri merkezinin bulunduğu belirtiliyor. Bu projelerin tamamının hayata geçeceği veya aynı kapasitede çalışacağı kesin değil. Bununla birlikte, yeni tesislerin mevcut merkezlere eklenmesi halinde toplam elektrik talebinin ve enerji altyapısı üzerindeki baskının daha da artması beklenebilir. Talebin ne ölçüde büyüyeceği; tesislerin büyüklüğüne, kullanım oranına, enerji verimliliğine ve hangi kaynaklardan elektrik aldıklarına bağlı olacak.

Yeni veri merkezi projeleri, yalnızca elektrik üretim kapasitesini değil, iletim ve dağıtım şebekelerinin yeterliliğini de gündeme getiriyor. Tesislerin belirli bölgelerde yoğunlaşması, o bölgelerde yeni enerji yatırımlarına ve şebeke bağlantılarına ihtiyaç doğurabilir. Bu nedenle planlama süreçlerinde toplam enerji ihtiyacının, olası emisyonların ve yerel altyapı üzerindeki etkilerin birlikte değerlendirilmesi önem taşıyor.

Atık ısının değerlendirilmesi mümkün

Veri merkezlerinin çevresel etkisini azaltmaya yönelik seçeneklerden biri, sunucuların çalışması sırasında ortaya çıkan atık ısının geri kazanılmasıdır. İşlemciler ve diğer elektronik bileşenler çalışırken ısı üretir; donanımın güvenli sıcaklıkta tutulması için bu ısının soğutma sistemleriyle uzaklaştırılması gerekir. Uygun altyapı bulunduğunda, dışarı atılacak ısının bir bölümü yakındaki konutların, iş yerlerinin veya sanayi tesislerinin ısıtılmasında kullanılabilir.

Atık ısıdan yararlanmak her tesis için aynı ölçüde kolay değildir. Isının kullanılabilmesi, veri merkezinin yerleşimine, mevcut bölgesel ısıtma ağlarına, tüketicilerle arasındaki mesafeye ve ısının uygun sıcaklığa taşınmasına bağlıdır. Bu nedenle geri kazanım projeleri, tesis tasarımı ve bölgesel enerji planlaması aşamasında ele alındığında daha uygulanabilir olabilir.

Uluslararası Enerji Ajansı, veri merkezlerinden elde edilen atık ısının bölgesel ısıtma sistemlerine entegre edilmesi durumunda, 2030 yılına kadar Avrupa’daki konutların yaklaşık yüzde 10’unun ısı ihtiyacının karşılanabileceğini tahmin ediyor. Bu tahmin, atık ısının tek başına tüm çevresel sorunları çözeceği anlamına gelmiyor; ancak enerji verimliliğini artırabilecek ve boşa giden ısının yararlı bir kaynağa dönüştürülmesini sağlayabilecek yöntemlerden birini ortaya koyuyor.

Veri merkezlerinin büyümesi, dijital hizmetlere yönelik talep ile enerji sistemlerinin kapasitesi arasındaki ilişkinin daha yakından değerlendirilmesini gerektiriyor. Elektrik tüketiminin azaltılması, tesislerin verimli tasarlanması, düşük emisyonlu enerji kaynaklarının kullanılması ve atık ısının mümkün olduğunda geri kazanılması, bu altyapının çevresel etkisini sınırlamaya yardımcı olabilir.