/Çin Bağlantıları İddiası AMD Hisselerinde Sert Düşüşe Yol Açtı

Çin Bağlantıları İddiası AMD Hisselerinde Sert Düşüşe Yol Açtı

AMD hisseleri, şirketin Çin’deki bazı sunucu üreticileriyle bağlantılarına ilişkin iddiaların gündeme gelmesinin ardından perşembe günü yaklaşık yüzde 8 değer kaybetti. Hunterbrook Media tarafından yayımlanan raporda, AMD’nin sunucu işlemcilerinin çalışması için gereken yazılım bileşenlerinin ABD’nin kara listesinde yer alan Çinli şirketlerce kullanıldığı ve AMD’nin yaptırım kapsamındaki firmalardan lisans geliri elde etmiş olabileceği öne sürüldü.

İddialar, ABD’nin gelişmiş çipler ve teknoloji ürünlerinin Çin’e erişimini sınırlamaya çalıştığı bir dönemde ortaya çıktı. Bu nedenle haber, yalnızca AMD’nin ticari ilişkilerine değil, şirketin ihracat kontrollerine uyumuna ve Çin pazarındaki büyüme hedeflerine ilişkin soru işaretlerine de yol açtı. AMD ise iddiaları reddederek ABD yasalarına ve düzenlemelerine uygun hareket ettiğini açıkladı.

Raporun gündeme getirdiği yazılım ve şirket bağlantıları

Hunterbrook Media’nın haberine göre AMD işlemcilerinin sunucularda çalışmasını sağlayan firmware yazılımlarının yeni sürümleri, Çinli sunucu üreticisi IEIT Systems tarafından da kullanılıyor. ABD Ticaret Bakanlığı, IEIT Systems’i Mart 2025’te kara listeye almıştı. Kara liste, ABD menşeli ürün ve teknolojilerin ilgili kuruluşlara aktarılmasına yönelik kısıtlamalar getirebiliyor; uygulanacak koşullar ise ürünün niteliğine ve işlemle ilgili düzenlemelere bağlı olabiliyor.

Raporda ayrıca IEIT Systems ile yakın ilişkileri bulunduğu belirtilen üç kuruluşun da AMD işlemcili sunucularla bağlantısı olduğu ileri sürüldü. Çin’de faaliyet gösteren Maginfra, Singapur merkezli Kaytus ve ABD merkezli Aivres’in bu sunucuları kendi markalarıyla sattığı iddia edildi. Bu şirketlerin anılması, AMD ürünlerinin farklı ülkelerdeki üretim ve satış ağları üzerinden Çin pazarına ulaşma ihtimali konusunda tartışma yarattı. Ancak rapordaki iddialar, tek başına ilgili şirketlerin yaptırım ihlali yaptığını veya AMD’nin bu ihlallere katıldığını kanıtlamıyor.

Hunterbrook Media’nın haberinde AMD’nin başka Çinli şirketlerle finansal ilişkileri olduğuna dair iddialar da yer aldı. Rapora göre AMD, 2025 yılında 67 milyon dolar lisans geliri bildirdi ve bu tutarın bir bölümü, 2019’da ABD’nin kara listesine alınan iki Çinli çip girişiminden gelmiş olabilir. Gelirin hangi sözleşmelerden kaynaklandığı ve ilgili işlemlerin hangi düzenlemelere tabi olduğu konusunda haber metninde ayrıntılı bir açıklama sunulmadı.

Raporun ardından Hunterbrook Capital, AMD hisselerinde açığa satış pozisyonu aldığını duyurdu. Açığa satış yapan yatırımcılar, bir hissenin fiyatının düşeceği beklentisiyle pozisyon alır. Bu nedenle yatırımcıların raporu değerlendirirken hem öne sürülen iddiaları hem de raporu yayımlayan tarafın finansal pozisyonunu dikkate alması önem taşıyor.

AMD’nin yanıtı ve ihracat kurallarına ilişkin çerçeve

AMD, iddiaların şirketin ticari faaliyetlerini ve iş ilişkilerini yanlış yansıttığını belirterek suçlamaları reddetti. Reuters’a konuşan şirket sözcüsü, AMD’nin ABD ihracat kontrol yasalarına ve düzenlemelerine tam uyum sağladığını söyledi. Şirket ayrıca dünya genelindeki faaliyetlerinde yasal uyumu güvence altına almak amacıyla kapsamlı denetim süreçleri uyguladığını ve müşterilerine hizmet vermeyi sürdürdüğünü ifade etti.

İhracat kontrolü kuralları, belirli ürünlerin, yazılımların ve teknolojik bilgilerin hangi ülkelere ya da kuruluşlara aktarılabileceğini düzenliyor. Bu kurallar yalnızca fiziksel çiplerin satışını değil, bazı koşullarda yazılım güncellemelerini, teknik desteği ve lisans anlaşmalarını da ilgilendirebilir. Bununla birlikte, bir ürünün kara listedeki bir kuruluş tarafından kullanıldığına dair iddia ile üretici şirketin kuralları ihlal ettiği sonucuna varmak aynı şey değildir. Değerlendirme için işlemlerin ayrıntıları, tarafların bilgisi ve yürürlükteki lisans koşulları gibi unsurların incelenmesi gerekir.

AMD’nin açıklaması şirketin kendi uyum değerlendirmesini yansıtıyor; raporda yer alan iddiaların doğruluğu veya olası düzenleyici sonuçlar hakkında kesin bir hüküm oluşturmuyor. Konunun netleşmesi, şirketin ilgili sözleşmeleri ve satış kanallarını nasıl yönettiğine ilişkin ek bilgiye ve gerekirse yetkili kurumların incelemesine bağlı olabilir.

Çin pazarı ve AMD’nin büyüme beklentileri

Gelişmeler, AMD’nin Çin pazarında büyüme fırsatları aradığı bir döneme denk geldi. ABD’nin gelişmiş yapay zeka çiplerinin Çin’e satışına getirdiği kısıtlamalar, Nvidia’nın bölgedeki faaliyetlerini zorlaştırıyor. Washington yönetimi son dönemde teknoloji ihracatına yönelik önlemleri sıkılaştırırken Nvidia, Çin’e satışlarını durdurduğunu açıklamıştı. Bu durum, AMD’nin uygun ürünler ve izin verilen satış kanalları üzerinden pazarda daha fazla pay elde edebileceği beklentisini güçlendirebilir.

Ancak Çin’deki fırsatların büyüklüğü, ABD düzenlemelerine uyum koşullarından bağımsız değil. AMD’nin Çinli kuruluşlarla ilişkilerine yönelik iddialar yeni bir inceleme veya daha sıkı denetim ihtimalini gündeme getirirse, şirketin satış planları ve bölgedeki büyüme hedefleri etkilenebilir. Böyle bir etkinin ortaya çıkıp çıkmayacağı ise iddiaların doğrulanmasına, düzenleyici kurumların yaklaşımına ve şirketin ürünlerinin hangi müşterilere ulaştığına bağlı.

Hisse fiyatındaki düşüş, yatırımcıların haberin olası ticari ve düzenleyici sonuçlarını değerlendirdiğini gösteriyor; ancak tek günlük fiyat hareketi iddiaların kesinleştiği anlamına gelmiyor. Önümüzdeki dönemde AMD’nin açıklamaları, finansal raporlarında lisans gelirlerine ilişkin vereceği ayrıntılar ve ABD makamlarından gelebilecek olası açıklamalar, konunun seyrini belirleyecek başlıca unsurlar arasında yer alacak.