Windows 11’in resmi donanım gereksinimlerinin çok altında çalıştırılmasına yönelik deneyleriyle tanınan NTDEV, işletim sistemini yalnızca 128 MB RAM ile açmayı başardı. Deneyde Windows 11 Enterprise 26H2’nin masaüstü arayüzüne ulaşıldı ve Görev Yöneticisi görüntülendi. Bu sonuç, Windows 11’in bu kadar az bellekle günlük kullanım için hazır olduğu anlamına gelmiyor; daha çok, işletim sisteminin belirli koşullarda başlatılabileceğini gösteren teknik bir deneme niteliği taşıyor.

NTDEV’in çalışmaları bellek kullanımını azaltmanın yanı sıra Windows kurulum dosyalarının boyutunu küçültmeye de odaklanıyor. Geliştiricinin Pico11 adlı deneysel sürümü, kurulum programı dahil 700 MB’ın altına indirilen bir Windows 11 ISO dosyasıyla dikkat çekti. 128 MB RAM deneyi ile Pico11 çalışması birbirinden ayrı deneylerdir: biri işletim sistemini çok düşük bellekle açmayı, diğeri ise kurulum medyasının boyutunu azaltmayı hedefliyor.

Windows 11 128 MB RAM’de nasıl görüntülendi?

Deneyde kullanılan sistem, Windows 11 Enterprise 26H2 sürümünü çalıştırdı. Ekran görüntüsünde yapı numarası 26300.9457 olarak yer aldı. Görev Yöneticisi’nin performans sekmesi toplam fiziksel belleği 127 MB olarak gösterirken bellek göstergesinde 122 MB değeri görüntülendi. Kullanılabilir bellek ve önbelleğe alınmış bellek miktarları ise ayrı ayrı 14 MB olarak kaydedildi.

Gösterim sırasında işlemci kullanımının yüzde 65 seviyesinde olması, son derece kısıtlı kaynaklarla çalışan sistemin boşta ve akıcı bir günlük kullanım deneyimi sunduğu şeklinde yorumlanmamalı. Ekran görüntüsü, belirli bir anda alınmış bir durum kaydıdır. NTDEV’in paylaştığı bilgilerde uzun süreli kararlılık, uygulama performansı veya yoğun iş yükleri altında davranış hakkında kapsamlı ölçümler bulunmuyor.

Görev Yöneticisi de Windows 11’in güncel tasarımından farklı olarak önceki Windows sürümlerini andıran klasik bir arayüze sahip. Performans sekmesindeki yeşil grafikler işlemci ve bellek kullanımını gösteriyor. Masaüstünde Windows 11 Başlat simgesi, Dosya Gezgini ve başka uygulamaların simgeleri bulunuyor. Bu ayrıntılar arayüzün açıldığını ortaya koysa da sistemde hangi bileşenlerin değiştirildiği veya devre dışı bırakıldığına ilişkin tüm teknik bilgileri açıklamıyor.

Microsoft’un Windows 11 için belirlediği resmi minimum gereksinimler arasında 4 GB RAM ve 64 GB depolama alanı yer alıyor. NTDEV’in 128 MB’lık deneyi, resmi bellek gereksiniminin 32’de biriyle masaüstüne ulaşılabildiğini gösteriyor. Ancak resmi gereksinimler, desteklenen ve genel kullanım için tasarlanan bir yapılandırmayı tanımlarken bu tür deneyler belirli bileşenlerin çıkarıldığı veya sistemin özel koşullarda çalıştırıldığı testler olabilir. Bu nedenle deneysel açılış sonucu, Microsoft’un minimum gereksinimlerini geçersiz kılmaz.

NTDEV çalışmayı olası bir dünya rekoru olarak nitelendirdi. Bununla birlikte, bu iddiayı bağımsız biçimde doğrulayan bir rekor kaydı paylaşılmadı. Eldeki gösterim, Windows 11’in 128 MB RAM ayrılmış bir ortamda başlatıldığını belgeliyor; bunun ötesinde, aynı yapılandırmanın farklı donanımlarda tekrarlanabilirliği veya hangi performans sınırlarına sahip olduğu konusunda kesin sonuç çıkarmak mümkün değil.

Pico11: Kurulum dosyasını CD boyutuna indirme deneyi

NTDEV’in Pico11 çalışmasında odak noktası RAM değil, Windows 11 kurulum imajının boyutuydu. Geliştirici, kurulum programı da dahil olmak üzere ISO dosyasını 699.811.840 bayta kadar küçülttü. Bu değer yaklaşık 667 MiB’ye karşılık geliyor ve standart 700 MB kapasiteli bir CD’ye sığabilecek bir boyut sunuyor.

ISO dosyasının küçültülmesi, Windows’un kurulduktan sonra aynı boyutta yer kapladığı anlamına gelmiyor. ISO, işletim sistemini kurmak için kullanılan imaj dosyasıdır; kurulum tamamlandığında diskte oluşan sistemin boyutu farklıdır. Benzer biçimde, küçük bir kurulum dosyasından yüklenen sistemin düşük RAM ile çalışacağı da varsayılamaz. Pico11’in küçük ISO’su ile 128 MB RAM gösterimi, farklı hedefler ve koşullarla hazırlanan ayrı çalışmalar olarak değerlendirilmelidir.

Pico11’in gösteriminde masaüstü açıldı ve bazı temel Windows uygulamaları kullanıldı. Dosya Gezgini, Ayarlar, Hesap Makinesi, Not Defteri ve Paint çalıştırıldı; Not Defteri’nde bir metin dosyası kaydedildi ve Paint üzerinde çizim yapıldı. Bu örnekler, küçültülmüş yapıda temel masaüstü işlemlerinin gerçekleştirilebildiğini gösteriyor; ancak bütün Windows uygulamalarının veya donanım sürücülerinin uyumlu olduğunu kanıtlamıyor.

ISO dosyasını küçültmek için Microsoft Edge, Microsoft Store ve Copilot gibi bileşenler çıkarıldı. Windows’un başka uygulamaları ve modern özellikleri de bu deneysel yapılandırmada yer almıyor. Bu nedenle Pico11, standart Windows 11 kurulumundaki uygulama ve hizmetlerin tümünü sunmayı amaçlayan bir sürüm değil. Boyut küçültme, bazı özelliklerden ve kullanım kolaylıklarından vazgeçilmesi karşılığında sağlanıyor.

Pico11’in ilk gösterimi 4 GB RAM ayrılmış bir sanal makinede yapıldı ve bu testte bellek tüketimi yaklaşık 883 MB olarak bildirildi. Bu ölçüm, 128 MB RAM’le yapılan ayrı deneyin sonucu değildir. Ayrıca bellek kullanımının hangi anda ve hangi ek koşullarda ölçüldüğü gibi ayrıntılar, değerleri karşılaştırırken önem taşır. Bu nedenle 883 MB’lık sonuç, Pico11’in belirli bir sanal makine gösterimine ilişkin bir veridir; her donanımda aynı bellek tüketiminin görüleceği anlamına gelmez.

Küçültmenin karşılığında nelerden vazgeçiliyor?

Pico11’in boyutunu azaltmak için Windows Update ve sistem bakımına ilişkin bazı bileşenler de kaldırıldı. Bu nedenle yapı, standart Windows 11 kurulumları gibi güvenlik ve özellik güncellemelerini alamıyor. Güncelleme desteğinin bulunmaması, zaman içinde yeni güvenlik açıklarına ve uyumluluk sorunlarına karşı korumanın sağlanamaması anlamına gelebilir. Bu özellikler nedeniyle Pico11, ana bilgisayarda günlük kullanım veya hassas verilerin işlendiği bir sistem için uygun bir seçenek olarak sunulmuyor.

Çalışmanın amacı, Windows 11’i Microsoft’un desteklediği yeni bir dağıtım biçimine dönüştürmek değil; işletim sisteminin kurulum imajının ne kadar küçültülebileceğini deneysel olarak göstermek. NTDEV de Pico11’i günlük kullanıma yönelik standart bir Windows sürümü olarak değil, sınırları araştıran bir çalışma olarak hazırladı. Deneysel yapıların kurulması, desteklenmesi ve güvenliğinin sağlanması kullanıcıya ek sorumluluk yükleyebilir.

Tiny11 Builder ile farklı kurulum seçenekleri

NTDEV, özelleştirilmiş Windows 11 kurulum imajları hazırlamak için Tiny11 Builder aracını da güncelledi. 0.2.0 sürümü, Windows bileşenlerini seçerek kaldırmaya ve farklı ihtiyaçlara yönelik daha küçük kurulumlar oluşturmaya imkan tanıyor. Araç, Windows 11 22H2 ve sonrasındaki sürümleri destekliyor. Burada oluşturulan imajların özellikleri, seçilen yapılandırmaya göre değişebiliyor.

• Tiny11: Windows Update, Microsoft Defender ve sistem kurtarma özellikleri korunuyor. Daha küçük bir kurulum hedeflenirken temel güncelleme ve koruma bileşenleri sistemde kalıyor.
• Tiny11 Core: Güncelleme ve kurtarma desteği kaldırılıyor, Microsoft Defender devre dışı bırakılıyor. Daha yoğun küçültme sağlayan bu seçenek, standart kullanımın gerektirdiği bakım ve güvenlik özelliklerini sunmuyor.
• Custom: Kullanıcıların kaldırılacak uygulamaları, hizmetleri, sürücüleri ve diğer Windows bileşenlerini ayrı ayrı seçmesine imkan tanıyor. Esnekliği artırsa da yanlış bileşenlerin çıkarılması işlev kaybına veya uyumluluk sorunlarına yol açabilir.

Tiny11 Builder 0.2.0; JSON tabanlı yapılandırma dosyalarını kaydetme ve yeniden kullanma, kurulum imajına güncellemeleri önceden ekleme, daha küçük Windows PE kurulum ortamları oluşturma ve kesilen işlemleri sürdürme özellikleri içeriyor. Araçta işlem süresini azaltmayı hedefleyen Turbo modu da bulunuyor. Bu seçenekler, kurulum imajlarını hazırlama sürecini daha esnek hale getiriyor; ancak oluşturulan imajın güvenlik ve destek düzeyi, seçilen bileşenlere bağlı olmaya devam ediyor.

Pico11’de kullanılan küçültme yöntemlerinin Tiny11 Builder’a eklenmesi için çalışmalar yürütülüyor. Buna rağmen 128 MB RAM gösteriminde kullanılan yapılandırmanın tüm teknik ayrıntıları açıklanmış değil. Dolayısıyla bu deneyin aynı sonucu farklı bir bilgisayarda elde etmek için yeterli, adım adım bir kurulum tarifi sunduğunu söylemek mümkün değil.

NTDEV’in 128 MB RAM deneyi, Pico11’in CD boyutuna sığdırılan ISO dosyası ve Tiny11 Builder’ın seçenekleri, Windows 11’in kaynak ve dosya boyutlarının özel yöntemlerle azaltılabileceğini gösteriyor. Ancak bu çalışmaların sonuçları birbirine karıştırılmamalı: 128 MB değeri deneysel bir RAM yapılandırmasına, 667 MiB civarındaki değer ise Pico11 kurulum ISO’sunun boyutuna aittir. Güncellemeleri veya güvenlik bileşenlerini kaldıran bir Windows yapısı da resmi, desteklenen kurulumla aynı özelliklere sahip değildir. Bu nedenle deneyler teknik açıdan dikkat çekici olsa da standart Windows 11 gereksinimlerinin veya günlük kullanım için önerilen sistem yapılandırmalarının yerine geçmez.