Türkiye, YEKA 2026 kapsamında düzenlenen güneş ve rüzgar enerjisi yarışmalarını tamamlayarak toplam 2.285 MW yenilenebilir enerji kapasitesini yatırımcılara tahsis etti. Sonuçların, projeler hayata geçirildiği takdirde yaklaşık 1,9 milyar dolarlık yatırımın önünü açması ve yılda yaklaşık 6,1 milyar kilovatsaat elektrik üretimine katkı sağlaması bekleniyor. Bu üretim hedefi, yenilenebilir kaynakların elektrik sistemindeki payını büyütme ve doğal gazla elektrik üretimine duyulan ihtiyacı azaltma amaçlarıyla ilişkilendiriliyor.
YEKA, “Yenilenebilir Enerji Kaynak Alanları” modelinin kısaltmasıdır. Bu modelde belirlenen sahalar, yarışma koşulları çerçevesinde yatırımcılara tahsis edilir. Tahsis edilen kapasite, kurulacak santrallerin üretim gücünü ifade eder; tek başına tesislerin tamamlandığı veya elektrik üretiminin başladığı anlamına gelmez. Projelerin fiilen devreye girmesi için sözleşme, izin, finansman, inşaat ve bağlantı süreçlerinin tamamlanması gerekir.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın açıkladığı sonuçlara göre toplam 18 saha için kapasite tahsisi yapıldı. Bunların 11’i güneş, yedisi rüzgar enerjisi sahası. Yarışmalarda güneş enerjisine 785 MW, rüzgar enerjisine ise 1.500 MW kapasite ayrıldı. Böylece rüzgar kapasitesi, iki teknoloji grubuna tahsis edilen toplam gücün daha büyük bölümünü oluşturdu.
Güneş enerjisinde 11 saha için 785 MW
YEKA GES-2026 yarışmalarına 19 şirket, toplam 44 başvuruyla katıldı. Yarışmalar sonucunda Denizli, Ankara, Konya, Kahramanmaraş, Malatya, Diyarbakır, Mardin, Batman ve Elazığ’da bulunan 11 saha için toplam 785 MW güneş enerjisi kapasitesi tahsis edildi. Bu kapasite, sahalarda kurulması planlanan güneş santrallerinin toplam kurulu gücünü ifade ediyor.
Güneş projeleri için açıklanan taban alım fiyatı kilovatsaat başına 3,25 euro cent olarak belirlendi. Taban fiyat, yarışma mekanizmasında esas alınan fiyat seviyesini gösterir; projelerin ticari koşulları, sözleşmelerde yer alan hükümler ve üretimin hangi dönemde hangi kanaldan satılacağıyla birlikte değerlendirilmelidir. Bu nedenle fiyat bilgisini, santrallerin bütün elektrik üretiminin her koşulda aynı bedelle satılacağı şeklinde yorumlamamak gerekir.
Yarışma koşullarına göre kazanan şirketler, sözleşmelerini imzaladıktan sonra beş yıl boyunca ürettikleri elektriği serbest piyasada satabilecek. Bu dönemin ardından üretimin 20 yıl boyunca belirlenen fiyat üzerinden iletim sistemine verilmesi öngörülüyor. Buradaki süreler, sözleşme imza tarihine ve ilgili düzenlemelerde belirtilen başlangıç koşullarına göre uygulanacak. Dolayısıyla yatırımcıların gelir planlaması, hem ilk dönemdeki piyasa satışına hem de sonraki dönem için tanımlanan alım mekanizmasına dayanıyor.
Güneş yarışmalarında KDV hariç 31,585 milyon euro katkı bedeli taahhüt edildi. KDV dahil yaklaşık 37,9 milyon euroya ulaşan bu tutar, yarışma kapsamında verilen mali taahhütleri ifade ediyor. Katkı bedelini, santrallerin toplam yatırım maliyetiyle karıştırmamak gerekir: yaklaşık 1,9 milyar dolarlık yatırım beklentisi projelerin öngörülen yatırım ölçeğine ilişkin genel bir tahminken, katkı bedeli yarışma koşullarındaki ayrı bir mali kalemdir.
Rüzgar enerjisinde 1.500 MW kapasite
YEKA RES-2026 yarışmalarında Sivas, Balıkesir, Manisa ve Kütahya’da bulunan yedi saha için toplam 1.500 MW rüzgar enerjisi kapasitesi tahsis edildi. Yarışmalara 12 şirketten 29 başvuru geldi. Tahsis edilen bu kapasite, rüzgar santrallerinin planlanan kurulu gücünü gösteriyor; yıllık üretim miktarı ise santrallerin sahadaki rüzgar koşullarına, teknik özelliklerine ve işletme performansına bağlı olarak değişebilir.
Rüzgar projeleri için taban alım fiyatı kilovatsaat başına 3,50 euro cent olarak açıklandı. Kazanan şirketlerin, sözleşme imza tarihinden itibaren 72 ay boyunca ürettikleri elektriği serbest piyasada satabilmesi öngörülüyor. Bu ilk dönem sona erdikten sonra üretimin 20 yıl boyunca yarışma koşullarında belirlenen fiyat üzerinden iletim sistemine verilmesi planlanıyor. Bu düzenleme, yatırımcıların gelir elde edeceği dönemleri ve satış yöntemlerini çerçeveliyor; uygulamanın ayrıntıları ilgili sözleşmelerle belirleniyor.
Rüzgar yarışmalarına Metgün Enerji Yatırımları, Poyraz Yenilenebilir Enerji, Egesa Elektrik İnşaat Enerji Üretim ve Ecogreen Elektrik Enerji Üretim gibi şirketler katıldı. Yarışmaya katılmak ya da kapasite tahsisi almak, bir santralin inşaatının tamamlandığını göstermez. Yatırımcıların sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmesi, gerekli izinleri alması, finansmanı sağlaması ve tesisleri öngörülen takvimde kurması gerekir.
Üretim hedefleri ve doğal gaz ithalatına etkisi
YEKA 2026 kapsamında tahsis edilen güneş ve rüzgar projelerinin tamamlanıp işletmeye alınması halinde, yılda yaklaşık 6,1 milyar kWh elektrik üretmesi bekleniyor. Bakan Bayraktar’ın paylaştığı değerlendirmeye göre bu üretim, yılda yaklaşık 1 milyar 220 milyon metreküp doğal gaz ithalatının önüne geçilmesine katkı sağlayabilir. Bu değerler, projelerin öngörülen üretimi ve doğal gazla üretimin ikame edilebileceği varsayımı üzerinden hesaplanan tahminlerdir; gerçekleşecek miktar üretim koşullarına ve elektrik sisteminin ihtiyaçlarına göre farklılaşabilir.
Rüzgar projeleri için yıllık yaklaşık 4,6 milyar kWh üretim öngörülüyor. Paylaşılan değerlendirmede bu miktarın yaklaşık 2 milyon hanenin elektrik ihtiyacına denk geldiği belirtiliyor. Hane karşılaştırmaları, toplam üretimin anlaşılır biçimde ifade edilmesini sağlar; ancak gerçek tüketim hanelerin büyüklüğüne, kullanım alışkanlıklarına, iklim koşullarına ve hesaplamada kullanılan ortalama tüketim değerlerine göre değişir.
Rüzgar yatırımlarının yılda yaklaşık 852 milyon dolarlık doğal gaz ithalatını önlemesi de bekleniyor. Bu rakam kesinleşmiş bir tasarruf değil, beklenen üretimin doğal gazla çalışan santrallerin üretimini ne ölçüde ikame edeceğine ilişkin bir tahmindir. Doğal gaz fiyatları, santrallerin çalışma sırası, elektrik talebi ve yenilenebilir üretimin şebekeye entegrasyonu gibi etkenler ekonomik sonucu değiştirebilir. Bu nedenle üretim ve ithalat etkilerine ilişkin açıklanan rakamlar, proje hedefleri kapsamında değerlendirilmelidir.
Güneş ve rüzgar kaynaklarının birlikte geliştirilmesi, elektrik üretiminin farklı kaynaklara yayılmasına yardımcı olabilir. Güneş santralleri üretimlerini ağırlıklı olarak gün ışığının bulunduğu saatlerde gerçekleştirirken rüzgar santrallerinin üretimi rüzgar koşullarına bağlıdır. Bu kaynakların üretim profilleri birbirinden farklı olduğundan, toplam yenilenebilir üretimin sisteme katkısı yalnızca kurulu kapasiteye değil, üretimin zamanlamasına ve şebekenin bu elektriği taşıma ve dengeleme kapasitesine de bağlıdır.
Yenilenebilir enerji kapasitesinin artması, enerji arz güvenliği ve ithalat giderlerinin azaltılması bakımından fırsatlar sunabilir. Bununla birlikte hedeflenen katkının ortaya çıkması için tahsis edilen sahaların zamanında kurulması, şebeke bağlantılarının tamamlanması ve üretilen elektriğin sistem içinde etkin biçimde kullanılabilmesi önem taşıyor. Yıllık üretim tahminleri, santrallerin devreye girmesiyle birlikte gerçekleşecek fiili sonuçların yerine geçmez; işletme verileri ve tamamlanma takvimi ilerleyen dönemde belirleyici olacaktır.
Özetle: YEKA 2026 yarışmaları sonucunda 11 güneş sahasında 785 MW, yedi rüzgar sahasında 1.500 MW olmak üzere toplam 2.285 MW kapasite yatırımcılara tahsis edildi. Yarışmaların yaklaşık 1,9 milyar dolarlık yatırım beklentisi ve yılda yaklaşık 6,1 milyar kWh üretim hedefi bulunuyor. Projelerin tamamlanarak işletmeye alınması halinde yenilenebilir elektrik üretiminin artması ve doğal gaz ithalatının azaltılmasına katkı sağlanması amaçlanıyor. Bu sonuçların ne ölçüde gerçekleşeceği, santrallerin tamamlanma sürecine, üretim koşullarına ve elektrik sistemindeki ihtiyaçlara bağlı olacak.
