Yapay zeka sistemlerinin eğitimi ve çalıştırılması için gereken donanımlara yapılan yatırımlar, küresel bellek pazarında olağanüstü bir büyümeye yol açtı. Counterpoint Research verilerine göre, DRAM pazarının geliri 2026’nın üçüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 369 arttı. Gigabit başına ortalama satış fiyatı da 1,9 dolara yükseldi. Bu rakamlar, bellek talebinin yalnızca üretim miktarındaki artışla değil, fiyatlardaki yükselişle de desteklendiğine işaret ediyor.

Talebin başlıca kaynakları, yapay zeka hızlandırıcıları ve veri merkezleri oldu. Büyük teknoloji şirketleri, yapay zeka modellerini eğitmek ve hizmet olarak sunmak için yüksek kapasiteli sunucular kuruyor. Bu sistemler, geleneksel sunuculara kıyasla çok daha fazla belleğe ihtiyaç duyuyor. Dolayısıyla bellek üreticileri, hem yüksek performanslı ürünlere hem de sunucularda kullanılan geleneksel DRAM türlerine yönelik güçlü siparişlerle karşılaşıyor.

Bu büyümeden en fazla yararlanan üreticiler Güney Kore merkezli şirketler oldu. Samsung, yüzde 38 pazar payıyla küresel DRAM pazarındaki liderliğini korudu. SK hynix yüzde 29 payla ikinci sırada yer alırken ABD’li Micron yüzde 21 pay elde etti. Çinli CXMT ise yüzde 9’luk payla dördüncü sıraya yerleşti. Pazar payı verileri, şirketlerin küresel DRAM gelirindeki konumlarını gösteriyor; farklı bellek türlerinde ve ürün kategorilerinde rekabetin seyri değişebiliyor.

DRAM üreticileri arasındaki rekabet hızlanıyor

SK hynix’in geliri bir önceki çeyreğe göre yüzde 40’tan fazla arttı. Buna rağmen Samsung, toplam DRAM pazarında ilk sıradaki yerini korudu. Bu tablo, yapay zeka sunucularında öne çıkan ürünlere yönelik güçlü talebin, genel bellek pazarındaki liderliği tek başına belirlemediğini gösteriyor. Üretim kapasitesi, ürün çeşitliliği ve farklı müşteri gruplarına yapılan satışlar da şirketlerin toplam gelirinde etkili oluyor.

CXMT’nin pazar payı geçen yılın aynı dönemine kıyasla büyüdü; ancak şirket ikinci çeyreğe göre bir puanlık gerileme yaşadı. Bu değişim, şirketin uzun vadeli büyümesini durdurduğu anlamına gelmiyor. Bununla birlikte, rakiplerin kapasite ve ürün geliştirme yatırımları sürerken CXMT’nin pazar payını artırabilmesi, yeni nesil bellekleri ne ölçüde ve ne zaman seri üretebileceğine bağlı olacak.

HBM4 geçişi rekabette yeni bir dönemi başlatıyor

Yüksek Bant Genişlikli Bellek (HBM), yapay zeka hızlandırıcılarının yanında kullanılan ve büyük miktarda veriyi yüksek hızla aktarabilen özel bir DRAM türü. HBM, gelişmiş üretim ve paketleme teknolojileri gerektirdiği için DRAM ürünleri arasında yüksek katma değerli ve kârlı kategorilerden biri olarak öne çıkıyor. Counterpoint verilerine göre HBM gelirleri, geçen yılın aynı çeyreğine kıyasla neredeyse iki katına çıktı.

SK hynix, HBM3E satışlarında belirgin bir üstünlüğe sahipti. Ancak sektör HBM4 nesline geçerken rekabetin dengeleri değişebilir. Counterpoint’in değerlendirmesine göre Samsung, yeni nesil HBM4’te öne çıkıyor. Bu nedenle önceki nesilde güçlü konumda bulunan SK hynix’in, müşterilerin yeni ürün tercihleri ve üretim verimliliği bakımından rekabeti sürdürmesi gerekecek. HBM4’teki şirket sıralaması zaman içinde üretim kapasitesi, ürün performansı ve müşterilerin onay süreçlerine göre değişebilir.

CXMT’nin HBM3E belleğin seri üretimine gelecek yıl başlamayı planlaması, şirketin bu alandaki konumunu geliştirme hedefini gösteriyor. Ancak seri üretim planı, ürünün rakiplerin çözümleriyle aynı ölçekte hemen rekabet edeceği anlamına gelmiyor. Üretim miktarının artırılması, ürün kalitesinin doğrulanması ve müşterilerden sipariş alınması, pazarda güçlü bir yer edinmek için ayrıca önem taşıyor.

DDR ve LPDDR talebi de yapay zekayla büyüyor

HBM, yapay zeka donanımlarının en çok dikkat çeken bellek türü olsa da pazarın büyümesi bununla sınırlı değil. Bilgisayar ve telefonlarda sistem belleği olarak kullanılan DDR ve LPDDR ürünlerine yönelik talep de hızla yükseliyor. Counterpoint verilerine göre DDR talebi yıllık bazda yüzde 500, LPDDR talebi ise yüzde 400 arttı. Bu oranlar, söz konusu ürünlere olan talepteki yıllık değişimi ifade ediyor; artışın her cihaz türünde aynı ölçüde yaşandığı anlamına gelmiyor.

Yapay zeka ajanlarının yaygınlaşması, sistem belleğine olan ihtiyacı artıran unsurlardan biri. Bir cihaz üzerinde aynı anda çalışan uygulamalar ve yapay zeka işlevleri, verilerin bellekte tutulmasını ve hızlı biçimde işlenmesini gerektiriyor. Bu nedenle sunucu tarafındaki talebe ek olarak bilgisayar, telefon ve diğer akıllı cihazlarda daha yüksek bellek kapasiteleri önem kazanıyor. Tüketici cihazlarındaki talep, veri merkezleri kadar büyük olmasa da toplam pazarın büyümesine katkı sağlıyor.

CXMT, en yeni LPDDR6 belleği seri üretime geçiren ilk şirket olduğunu bildiriyor. Xiaomi 18 Fold’un 16 GB RAM kapasiteli sürümlerinde bu bellek türünün kullanıldığı belirtiliyor. Yeni nesil LPDDR ürünleri, mobil cihazlarda yüksek bellek kapasitesini desteklerken enerji tüketimini de sınırlamayı hedefliyor. Bununla birlikte, ürünün farklı cihazlara yayılması üretim hacmine, cihaz üreticilerinin tercihine ve tedarik koşullarına bağlı olacak.

Fiyatların 2027’de de yüksek kalması bekleniyor

DRAM fiyatlarındaki artışın hızı, 2026’nın üçüncü çeyreğinde yılın ilk yarısına göre yavaşladı. Ancak artış hızının yavaşlaması, fiyatların düştüğü anlamına gelmiyor. Counterpoint, bellek fiyatlarının gelecek yıl da güçlü seyretmesini bekliyor. Bu görünüm, bilgisayar veya telefon almayı planlayan tüketiciler açısından bellek maliyetlerinin cihaz fiyatlarına yansımaya devam edebileceği anlamına geliyor.

Counterpoint Araştırma Direktörü MS Hwang, standart DRAM fiyatlarının bu yıl HBM fiyatlarının gerisinde kaldığını, şimdi ise HBM fiyatlarının aradaki farkı kapatmaya başladığını belirtiyor. Hwang’a göre uzun vadeli tedarik anlaşmaları fiyatları destekliyor. Ayrıca büyük ölçekli yeni fabrikaların 2028’e kadar üretime başlamasının beklenmemesi, kısa vadede arzın sıkı kalmasına yol açabilir. Yeni tesislerin devreye alınması zaman alacağından, artan talebin üretim kapasitesine hemen yansıması beklenmiyor.

Bellek üreticilerinin kapasite yatırımları, fiyatların gelecekteki seyrini belirleyecek önemli etkenlerden biri olacak. Bunun yanında yapay zeka sunucularına yönelik siparişlerin devam edip etmeyeceği, üretim verimliliği ve farklı bellek türleri arasındaki talep dağılımı da piyasayı etkileyebilir. Bu nedenle 2027’ye ilişkin yüksek fiyat beklentisi, mevcut arz ve yatırım planlarına dayanan bir öngörü olarak değerlendirilmelidir; fiyatların her ürün ve bölgede aynı biçimde değişeceği anlamına gelmez.

DRAM maliyetlerindeki yükseliş, akıllı telefon ve bilgisayar üreticilerinin ürün maliyetlerini artırabilir. Üreticiler bu ek maliyetleri cihaz fiyatlarına yansıtabilir, kâr marjlarını düşürerek karşılayabilir ya da donanım özelliklerinde değişikliğe gidebilir. Nihai tüketiciye etkisi, ürünün segmentine, üreticinin fiyatlandırma stratejisine ve diğer bileşenlerin maliyetlerine göre farklılık gösterecektir.

Sıkça sorulan sorular

DRAM pazarında lider şirket hangisi?

Counterpoint Research verilerine göre Samsung, 2026’nın üçüncü çeyreğinde yüzde 38 pazar payıyla küresel DRAM pazarının lideri oldu. SK hynix yüzde 29, Micron yüzde 21 ve CXMT yüzde 9 pay aldı.

HBM neden yapay zeka sistemlerinde kullanılıyor?

HBM, büyük miktarda veriyi yüksek hızla aktarabilen bir bellek türü. Yapay zeka hızlandırıcılarının yoğun veri işleme gereksinimlerini karşılamaya yardımcı oluyor. Gelişmiş üretim ve paketleme süreçleri nedeniyle geleneksel DRAM’den farklı bir ürün kategorisi olarak değerlendiriliyor.

DDR ve LPDDR talebi neden artıyor?

Yapay zeka sunucularının yanı sıra bilgisayar ve telefonlarda çalışan uygulamalar da daha fazla sistem belleğine ihtiyaç duyuyor. Yapay zeka ajanlarının ve cihaz içi işleme özelliklerinin yaygınlaşması, DDR ve mobil cihazlarda kullanılan LPDDR belleklere yönelik talebi destekliyor.

Bellek fiyatları 2027’de düşecek mi?

Counterpoint, arzın sıkı kalması ve yeni fabrikaların 2028’e kadar üretime başlamasının beklenmemesi nedeniyle bellek fiyatlarının 2027’de de yüksek seyredeceğini öngörüyor. Bu beklenti bir piyasa tahminidir; fiyatlar ürün türüne, tedarik anlaşmalarına ve talebin seyrine göre değişebilir.