Sağlık Bakanlığının yayımladığı yeni düzenlemeyle, sağlık kuruluşlarında tıbbi müdahaleler öncesinde alınan bilgilendirilmiş onamların dijital kanallardan verilmesine imkân tanınıyor. Hastalar, işlem hakkında kendilerine sunulan bilgilendirme metnini e-Nabız üzerinden inceleyerek onay verebilecek; dijital platformu kullanmayanlar ise cep telefonlarına gönderilen tek kullanımlık doğrulama kodu aracılığıyla tercihlerini bildirebilecek.
Uygulamanın amacı, onam sürecini kolaylaştırırken hastanın işlem hakkında bilgi edinme ve karar verme hakkını korumak. Dijital yöntemler, uygun durumlarda kâğıt formlara alternatif olarak kullanılacak; hastanın onayı, sağlık hizmetinin niteliğine ve yürürlükteki kurallara uygun biçimde kayda alınacak. Rıza alınması, hastanın bilgilendirilmesi gerekliliğini ortadan kaldırmıyor: Sağlık personelinin yapılacak müdahaleyi, ilgili bilgileri ve hastanın kararını anlaşılır biçimde ele alması önemini koruyor.
Onay için e-Nabız ve SMS seçenekleri
e-Nabız kullanan vatandaşlar, uygulamadaki “Rıza ve Onaylarım” bölümünden kendilerine sunulan bilgilendirme metinlerini inceleyebilir ve ilgili işlem için dijital onay verebilir. Bu yöntem, hastanın formu kendi hesabı üzerinden görüntülemesine ve onay sürecinin elektronik ortamda yürütülmesine olanak tanır.
SMS yöntemi ise e-Nabız üzerinden işlem yapamayan veya sağlık kuruluşunda farklı bir dijital kanalı tercih eden kişiler için sunulan bir seçenektir. Hastanın kayıtlı cep telefonuna tek kullanımlık doğrulama kodu gönderilir. Kodun ilgili süreçte kullanılmasıyla hastanın onayı elektronik olarak kayda geçirilebilir. Kodun paylaşılması, yalnızca hasta bilgilendirme metnini değerlendirdikten ve onay vermeye karar verdikten sonra yapılmalıdır.
- e-Nabız: Hasta, hesabındaki ilgili bölümden bilgilendirme metnini okuyup dijital onay işlemini tamamlayabilir.
- SMS doğrulaması: Tek kullanımlık kod, hastanın cep telefonuna gönderilir ve onam sürecinde doğrulama amacıyla kullanılır.
- Bilgilendirme: Dijital onay, işlem hakkında hastaya açıklama yapılmasının yerine geçmez; hastanın sorularını yöneltme ve kararını değerlendirme imkânı bulunmalıdır.
Telefon numarasının güncel ve doğrulanmış olması gerekiyor
SMS ile onay yönteminin doğru kişiye ulaşması için sağlık kuruluşunun hastanın telefon numarasını doğrulaması gerekiyor. Düzenlemede belirtilen uygulamaya göre doğrulanan numara, işlem tarihinden itibaren 12 ay boyunca elektronik rıza süreçlerinde kullanılabiliyor. Bu sürenin ardından veya iletişim bilgisi değiştiğinde numaranın yeniden doğrulanması gerekebilir.
Hastaların telefon numaralarının güncel olup olmadığını kontrol etmesi, doğrulama kodunun yanlış kişiye gönderilmesi riskini azaltır. Telefon numarası değişen kişiler, sağlık kuruluşuna yeni bilgilerini bildirmeli ve gerekli doğrulamayı tamamlamalıdır. Tek kullanımlık kodun kişiye özel olduğu unutulmamalı; kod, hastanın onayı dışında başka biriyle paylaşılmamalıdır.
Elektronik kayıtlar ve hasta erişimi
Yeni sistem kapsamında alınan elektronik rıza kayıtlarının Sağlık Bakanlığının merkezi veri sistemine aktarılması öngörülüyor. Böylece onam bilgileri ve ilgili işlem kayıtları elektronik ortamda saklanabilecek; kayıtların kaybolması veya kâğıt belgeler arasında karışması ihtimali azaltılabilecek. Hastalar da e-Nabız profillerinden geçmiş onaylarını ve erişime açılan ilgili bilgileri görüntüleyebilecek.
Dijital kayıtların merkezi biçimde tutulması, sağlık kuruluşları açısından süreçlerin izlenmesini ve belgelendirilmesini kolaylaştırabilir. Bununla birlikte, elektronik kayıtların saklanması ve görüntülenmesi kişisel sağlık verilerinin korunmasına ilişkin kurallara tabidir. Hastalar, hesap güvenliğine dikkat etmeli ve e-Nabız giriş bilgilerini başkalarıyla paylaşmamalıdır.
Dijital onamın temelinde yine hastanın özgür ve bilinçli kararı bulunuyor. Hastalar, onay vermeden önce metni okuyabilir, anlamadıkları noktaları sağlık personeline sorabilir ve kararlarını değerlendirebilir. Dijital kanallar işlemleri hızlandırmayı ve kayıt düzenini iyileştirmeyi hedefler; tıbbi müdahale öncesindeki bilgilendirme ve hasta haklarının önemini değiştirmez.
