AMD, altıncı nesil EPYC 9006 sunucu işlemcilerini EPYC Venice adıyla tanıttı. Zen 6 ve Zen 6c mimarilerine dayanan yeni aile, tek sokette 256 çekirdeğe kadar ölçekleniyor ve uygun bellek yapılandırmalarında saniyede 1,6 terabayta varan bant genişliği sunuyor. Bu değerler, özellikle bulut altyapıları, yapay zekâ sistemleri ve yüksek performanslı hesaplama kümeleri için tasarlanan platformun temel özelliklerini oluşturuyor.
AMD’nin açıkladığı yüzde 27’lik IPC artışını doğru yorumlamak önemli. IPC, işlemcinin bir saat döngüsünde tamamladığı komut miktarını ifade eder; tek başına işlemcinin yüzde 27 daha hızlı olduğu anlamına gelmez. Gerçek uygulama performansı çekirdek sayısı, frekans, önbellek, bellek gecikmesi, yazılımın ölçeklenmesi ve güç sınırları gibi etkenlere bağlıdır. Bu nedenle duyurudaki IPC ve performans rakamlarını, belirtilen test koşullarıyla birlikte değerlendirmek gerekir.
Zen 6 ve Zen 6c: farklı yoğunluklara yönelik iki tasarım
EPYC Venice ailesinde iki çekirdek yaklaşımı bulunuyor. Standart Zen 6, daha yüksek performans ve çalışma frekansı hedefleyen tasarım olarak öne çıkıyor. Zen 6c ise daha küçük bir alana daha fazla çekirdek yerleştirerek yoğunluk ve toplam işlem kapasitesine odaklanıyor. İki tasarım da aynı komut setini kullanıyor ve her çekirdek aynı anda iki iş parçacığı çalıştırabiliyor. Böylece yazılım uyumluluğu korunurken sunucu üreticileri farklı güç, alan ve performans hedeflerine göre seçim yapabiliyor.
Standart Zen 6’da bir CCD, yani işlemci çekirdeklerini ve paylaşımlı önbelleği barındıran yonga birimi, önceki nesildeki 8 çekirdek yerine 12 çekirdek içeriyor. CCD başına paylaşımlı L3 önbellek de 32 MB’tan 48 MB’a yükseliyor. Böylece çekirdek sayısı ve L3 kapasitesi bir CCD düzeyinde yüzde 50 artıyor. Daha fazla çekirdek, aynı yonga alanında daha yüksek paralel işlem kapasitesi sağlarken genişleyen önbellek, sık kullanılan veriye bellek sistemine gitmeden erişilmesine yardımcı olabiliyor.
Zen 6c, yoğunluk hedefini daha da ileri taşıyor. Bir Zen 6c CCD’sinde 32 çekirdek bulunuyor; önceki Zen 5c tasarımında bu sayı 16’ydı. CCD başına L3 önbellek kapasitesi de 32 MB’tan 128 MB’a çıkıyor. Bu düzenlemede her iki çekirdek türü için çekirdek başına 4 MB L3 önbellek hesaplanıyor. Her çekirdekte ayrıca 1 MB L2 önbellek yer alıyor. Önbellek kapasitesindeki artış, özellikle aynı veri kümeleri üzerinde çalışan çok sayıda iş parçacığının bulunduğu sunucu işlerinde yarar sağlayabilir; ancak kazanım uygulamanın veri erişim biçimine göre değişir.
Yüzde 27 IPC artışının kapsamı
AMD, Zen 6c’nin belirli sunucu iş yüklerinde Zen 5’e kıyasla ortalama yüzde 27 daha yüksek IPC sunduğunu bildiriyor. Karşılaştırmada aynı frekansta çalışan 16 Zen 6c çekirdeği ile iki CCD’ye dağıtılmış 16 Zen 5 çekirdeği kullanılmış. Şirketin açıkladığı iş yükü gruplarında kurumsal ve bulut uygulamalarındaki IPC artışı yüzde 20, yapay zekâ uygulamalarındaki artış ise yüzde 31. Yüzde 27’lik genel değer, bu iki grubun yaklaşık ortalaması olarak sunuluyor.
Bu ölçüm, aynı sayıda çekirdek ve aynı frekans koşulunda mimari başına düşen işi karşılaştırmayı amaçlıyor. Fakat yüzde 27’lik IPC kazanımı, her programın yüzde 27 daha kısa sürede tamamlanacağı anlamına gelmiyor. Bellek beklemeleri, yazılımın paralellik düzeyi, işlemcinin çalışma frekansı ve kullanılan komutlar sonucu değiştirebilir. Ayrıca açıklanan sonuçlar AMD’nin seçtiği testlere dayanıyor; farklı üreticilerin sistemleriyle yapılacak bağımsız testler, iş yüküne göre farklı sonuçlar gösterebilir.
AMD’nin paylaştığı mimari değişiklikler, daha fazla komutun aynı anda işlenebilmesine ve işlemci içindeki bekleyen işlerin daha esnek biçimde yönetilmesine yönelik. Örneğin yeniden sıralama tamponu 448 girişten 640 girişe, kayıt birimleri 240’tan 352’ye çıkıyor. Komut iletimi kapasitesi de saat döngüsü başına 12’den 18’e yükseliyor. Bu tür kaynaklar, çekirdeğin aynı anda takip edebildiği işlemleri artırarak bağımlı verilerin veya geciken komutların performansa etkisini azaltabilir.
- Yeniden sıralama tamponu: 448 girişten 640 girişe çıkarak çekirdeğin yürütülmeyi bekleyen komutları daha geniş bir havuzda takip etmesini sağlıyor.
- Kayıt birimleri: 240’tan 352’ye yükseliyor; bu kaynaklar işlem sırasında kullanılan geçici değerlerin yönetiminde rol oynuyor.
- Komut iletimi: Saat döngüsü başına 12’den 18’e çıkıyor ve çekirdeğin uygun komutları yürütme birimlerine daha yüksek hızla göndermesine olanak tanıyor.
- Yükleme kuyruğu: 64’ten 80’e, yazma kuyruğu ise 96’dan 128’e genişliyor. Bu değişiklikler bellek işlemlerinin daha fazla sayıda takip edilmesine yardımcı olabilir.
Komut tarafında AVX-512 FP16 desteği bulunuyor. AMD ayrıca Bit Matrix Multiply komutlarını ve VNNI-INT8 birimlerini geliştiriyor. INT8 işlem hatlarının sayısı ikiden dörde çıkarılıyor. Bu özellikler, uygun yazılım ve veri biçimleri kullanıldığında düşük hassasiyetli yapay zekâ işlemleri ile vektör hesaplamalarında daha yüksek işlem kapasitesi sağlayabilir. Ancak komut desteğinin tek başına performans garantisi olmadığı; uygulamaların bu komutlardan yararlanacak şekilde derlenmesi ve optimize edilmesi gerektiği unutulmamalı.
SP7 ve SP8 platformları
EPYC Venice işlemcileri SP7 ve SP8 adlı iki farklı platformda sunuluyor. SP7, daha yüksek soket kapasitesi ve bellek bant genişliği gerektiren sistemlere yöneliyor. İlk yapılandırmalarda sekiz CCD’ye kadar destek bulunuyor. Standart Zen 6 tabanlı modeller 96 çekirdeğe ve toplam 384 MB L3 önbelleğe ulaşırken Zen 6c modelleri 256 çekirdeğe ve 1 GB L3 önbelleğe kadar çıkıyor.
SP7’de açıklanan en yüksek frekans, standart Zen 6 modellerinde 5,3 GHz, Zen 6c modellerinde 4,1 GHz. Bu değerler mimarilerin farklı hedeflerini yansıtıyor: Zen 6 daha yüksek frekansa ve çekirdek başına performansa, Zen 6c ise daha fazla sayıda çekirdeği tek işlemcide toplamaya odaklanıyor. Frekanslar model ve çalışma koşullarına göre değişebileceğinden, belirli bir sunucu için seçim yapılırken işlemci özelliklerinin yanı sıra soğutma, güç bütçesi ve iş yükü de dikkate alınmalı.
SP8, daha kompakt sistem yapılandırmalarına hitap ediyor. Bu platformda Zen 6c modelleri dört CCD ile 128 çekirdeğe, Zen 6 modelleri ise sekiz CCD ile 96 çekirdeğe kadar ölçekleniyor. Bellek kanalı sayısı SP7’de 16, SP8’de sekiz. Açıklanan güç sınırı SP7 için 600 W, SP8 için 400 W. Daha düşük güç sınırı ve daha az bellek kanalı, SP8’i her durumda daha hızlı ya da daha verimli kılmaz; uygunluk, sunucunun boyutuna, bellek ihtiyacına ve kullanılan yazılımlara bağlıdır.
Bellek seçenekleri ve CXL 3.1
Yeni platform ailesi DDR5 MRDIMM Gen2, DDR5 RDIMM ve LPDDR5X SOCAMM2 bellek türlerini destekliyor. Ayrıca CXL 3.1 bağlantısı, işlemcinin doğrudan bağlı belleğinin ötesinde kapasite oluşturmak için kullanılabiliyor. Bu seçenekler, bellek bant genişliği ve kapasite gereksinimleri farklı olan yapay zekâ, veritabanı, bulut ve teknik hesaplama sistemlerine daha geniş yapılandırma olanağı sunuyor.
AMD’nin açıklamasına göre MRDIMM Gen2 ile bellek hızı 12.800 MT/s’ye ulaşabiliyor. SP7’de bu bellek yapılandırması saniyede 1,6 TB’a varan toplam bant genişliği sağlayabiliyor. Standart RDIMM kullanıldığında ise açıklanan hız 8.000 MT/s’ye kadar çıkıyor. SP7 için ayrıca saniyede 1 TB bant genişliği ve soket başına 8 TB’a kadar bellek desteği belirtiliyor. Bu rakamlar farklı bellek türü ve sistem yapılandırmalarına aittir; tüm değerlerin aynı anda her sunucuda elde edileceği anlamına gelmez.
CXL 3.1, işlemci ile uyumlu bellek genişletme aygıtları arasında bağlantı kurarak sistem kapasitesini artırabiliyor. AMD, bu ek bellek katmanının DDR5’e kıyasla gigabayt başına maliyeti yüzde 87’ye kadar azaltabileceğini öne sürüyor. Bu oran, belirli yapılandırma ve maliyet varsayımlarına bağlı bir şirket iddiası olarak değerlendirilmelidir. CXL üzerinden eklenen belleğin gecikme ve bant genişliği özellikleri, doğrudan işlemciye bağlı DDR5 belleğinden farklı olabilir; dolayısıyla sık erişilen veriler ile daha seyrek kullanılan büyük veri kümelerini farklı bellek katmanlarına yerleştirmek gerekebilir.
İşlemcilerde 3D V-Cache desteği de bulunuyor. Bu teknoloji, uyumlu ürün ve sistemlerde işlemciye yakın önbellek kapasitesini artırmayı hedefliyor. PCIe 6.0 hat sayıları platforma göre değişiyor: SP7, iki işlemcili sistemde 128, tek işlemcili sistemde 96 hat sunuyor. SP8’de bu değerler sırasıyla 192 ve 128. PCIe hatları, hızlandırıcılar, ağ kartları ve depolama aygıtları gibi bileşenlerin sisteme bağlanmasında kullanılıyor; kullanılabilir hat sayısı, anakart tasarımı ve işlemcilerin sistemdeki yerleşimine göre şekilleniyor.
Performans karşılaştırmaları nasıl okunmalı?
AMD, altıncı nesil EPYC ailesinin ilk nesil EPYC işlemcilere kıyasla genel amaçlı hesaplamada 20 kata, bilimsel hesaplamada 18,6 kata ve yüksek performanslı hesaplamada 11 kata kadar hızlı olduğunu bildiriyor. Şirket ayrıca EPYC ailesinde bellek bant genişliğinin altı nesil boyunca 9,6 kat arttığını belirtiyor. Bu karşılaştırmalar uzun dönemli nesil gelişimini gösterse de farklı sistemler, yazılımlar ve ölçüm yöntemleri kullanılmış olabileceğinden, doğrudan tek bir iş yükünün performans tahmini olarak ele alınmamalı.
AMD’nin verdiği örneklerden biri, 256 çekirdekli EPYC Venice 9996 ile Intel’in 128 çekirdekli Xeon 6980P işlemcisini karşılaştırıyor. Şirket, seçilmiş testlerde Venice’in ortalama 2,2 kat, en iyi sonuçta 3,2 kat performansa ulaştığını öne sürüyor. 96 çekirdekli 9686F için belirli iş yüklerinde 1,6 kata varan avantaj bildiriliyor. Çekirdek sayıları daha yakın modellerin karşılaştırmasında ise ortalama fark 1,9 kat olarak aktarılıyor. Bu sonuçlar çekirdek sayısı, işlemci modeli ve test türüyle birlikte okunmalı; farklı güç ayarları veya yazılım optimizasyonları sonuçları etkileyebilir.
Yapay zekâ testlerinde AMD, Venice’in Intel Granite Rapids karşısında 4,4 kata kadar performans sağlayabildiğini belirtiyor. NVIDIA Vera ile yapılan karşılaştırmalarda ise watt başına iş parçacığında 2,9 kat, watt başına performansta 2 kat avantaj iddia ediliyor. Bu oranlar, belirli test ve güç ölçüm koşullarına bağlıdır; işlemci ile hızlandırıcıların farklı işlev ve sistem yapılarına sahip olması nedeniyle sonuçları bütün yapay zekâ uygulamalarına genellemek doğru olmaz.
Şirketin verdiği uygulama örnekleri, yüksek çekirdek sayısının paralel çalışabilen görevlerde süreyi nasıl azaltabileceğini gösterme amacı taşıyor. Üç günlük hava tahmini hesabının 256 çekirdekli Venice’te 2,66 saatte, 128 çekirdekli Turin’de 5,22 saatte tamamlandığı bildiriliyor. Başka bir örnekte, 100 nanosaniyelik ilaç keşfi simülasyonu Venice’te 57 gün, Granite Rapids’te 182 gün sürüyor. Bu süreler AMD’nin belirttiği test senaryolarına aittir; simülasyon yazılımı, sistem yapılandırması ve paralelleştirme biçimi gerçek kullanımda sonucu değiştirebilir.
Sonuç olarak EPYC Venice, çekirdek yoğunluğunu, bellek kapasitesini ve bant genişliğini artırmaya yönelik kapsamlı bir sunucu platformu olarak konumlanıyor. Zen 6 daha yüksek frekans ve çekirdek başına performans isteyen sistemlere, Zen 6c ise yüksek paralellik ve çekirdek yoğunluğu arayan iş yüklerine hitap ediyor. Platform seçimi yapılırken yalnızca çekirdek sayısına veya üretici performans iddialarına değil; yazılımın ölçeklenmesine, bellek türüne, güç tüketimine, bağlantı gereksinimlerine ve bağımsız test sonuçlarına da bakılmalı.
EPYC Venice ailesi genel kullanıma sunulmuş durumda. Buna karşılık Zen 6 mimarisinin masaüstü Ryzen işlemcilerinde ne zaman kullanılacağı ve bu ürünlerin performans değerlerinin ne olacağı henüz açıklanmadı.










