Antalya’da düzenlenen COP31 iklim zirvesinde Türk Telekom standını ziyaret eden Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile Türkiye’nin dijital altyapısı, 5G uygulamaları, uydu çalışmaları ve enerji yatırımları üzerine konuştuk. Röportajda ayrıca verilerin Türkiye’de tutulmasının önemi, Bakan’ın Silikon Vadisi ziyareti ve Türk Telekom’un telefon üretme hedefi de gündeme geldi.
Uraloğlu, iletişim altyapısının artık yalnızca insanların birbiriyle haberleşmesini sağlayan sistemlerden ibaret olmadığını belirtti. Ona göre yeni nesil ağlar; sağlık, ulaşım, sanayi ve kamu hizmetleri gibi alanlarda kullanılan, günlük yaşamı ve üretimi doğrudan etkileyen teknolojilerin temelini oluşturuyor. Röportajın öne çıkan başlıklarından biri de Türk Telekom’un telefon üretme girişimi oldu.
5G, uzaktan ameliyattan otonom ulaşıma uzanan kullanım alanları açıyor
Uraloğlu, 5G’nin yüksek hızlı ve düşük gecikmeli bağlantı imkânlarının farklı sektörlerde yeni uygulamaları mümkün kıldığını söyledi. Uzaktan ameliyat, araç ve iş makinelerinin uzaktan ya da otonom biçimde yönetilmesi, akıllı yollar ve akıllı havalimanları bu teknolojinin kullanılabildiği alanlar arasında yer alıyor. Otonom metro araçları da Bakan’ın değindiği projelerden biri oldu.
Bu tür uygulamalarda bağlantının kesintisiz ve hızlı olması önem taşıyor. Örneğin uzaktan yönetilen bir iş makinesinde komutların gecikmeden iletilmesi, hem operasyonun verimliliği hem de güvenlik bakımından belirleyici olabiliyor. Uraloğlu, Türkiye’deki projelerin önemli bir bölümünde yerli ve milli imkânlardan yararlanıldığını vurguladı; ancak röportajda projelerin kapsamına veya takvimine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.
Bakan, Türkiye’nin uzay çalışmalarındaki varlığına da dikkat çekerek, “Sadece karada, sadece havada değil, uzayda da varız. Çok şükür 6A uydumuzla varız. 7A’yı inşallah hayata geçireceğiz” dedi. Açıklamasında 6A uydusunu mevcut çalışmaların bir parçası olarak anarken, 7A’yı gelecekte hayata geçirilmesi hedeflenen bir proje şeklinde ifade etti.
Güneş enerjisi yatırımlarıyla tüketimin yenilenebilir kaynaklardan karşılanması hedefleniyor
Türk Telekom’un enerji ihtiyacının bir bölümünü güneş enerjisinden karşılama planını da konuştuk. Uraloğlu, şirketin standında güneş enerjisi santralinin maketini incelediğini belirtti. İlk santralin üretime devam ettiğini, Malatya’da kurulacak santralin temelinin ise zirve sırasında 5G bağlantısı kullanılarak atılacağını söyledi. Bakan’ın aktardığı yatırım planında Malatya’nın ardından Ağrı’da da bir santral kurulması yer alıyor.
Veri merkezleri ve baz istasyonları, telekomünikasyon şirketlerinin enerji ihtiyacının önemli kaynakları arasında bulunuyor. Uraloğlu, Türk Telekom’un bu tesislerde kayda değer miktarda enerji tükettiğini belirterek güneş enerjisi yatırımlarıyla tüketimin yüzde 65’inin yenilenebilir kaynaklardan karşılanmasının hedeflendiğini söyledi. Nihai hedefin ise enerji ihtiyacının tamamını yenilenebilir kaynaklardan karşılamak olduğunu ifade etti. Yüzde 65’lik oran bir hedef olarak paylaşıldı; açıklamada bu hedefe hangi tarihte ulaşılacağı belirtilmedi.
Verilerin Türkiye’de tutulması güvenlik açısından önem taşıyor
Veri merkezleri hakkındaki soruya yanıt veren Uraloğlu, verilerin Türkiye’de depolanmasını yalnızca ticari bir konu olarak değerlendirmediklerini söyledi. Bakan’a göre ülke içinde veri saklamak, ulusal güvenlik bakımından da önem taşıyor. Türk Telekom’un yanı sıra diğer operatörlerin ve Türksat’ın da bu alanda yatırım yaptığını belirtti.
Veri merkezleri; dijital hizmetlerin çalışması, verilerin işlenmesi ve saklanması için gerekli altyapıyı sağlıyor. Uraloğlu’nun açıklaması, bu altyapının ülkede bulunmasının hizmet sürekliliği ve verilerin yönetimi bakımından taşıdığı öneme işaret etti. Bakan ayrıca Türkiye’yi, çevresindeki sorunlara rağmen yatırım açısından “güvenli bir ada” olarak nitelendirdi. Röportajda veri merkezlerinin kapasitesi veya yatırımların tutarı hakkında sayısal bilgi verilmedi.
Silikon Vadisi’nde yatırım daveti
Uraloğlu, San Francisco’ya yaptığı ziyaret sırasında Stanford Üniversitesi’ni ve Silikon Vadisi’ni gezdiğini aktardı. Ziyaret kapsamında adını açıklamadığı bir şirketin üretim tesisini gördüğünü ve şirketin başkan yardımcısına Türkiye hakkında bilgi vererek yatırım davetinde bulunduğunu söyledi. Tesiste çalışan Türk bir mühendisin de görüşmenin ardından kendisine mesaj gönderdiğini ve şirketin teklifi değerlendireceğini belirttiğini aktardı.
Röportaj sırasında ziyaret edilen şirketin Tesla olup olmadığı ve tam otonom sürüş teknolojisinin ne zaman kullanılabilir hâle geleceği de soruldu. Uraloğlu, bu sorulara gülerek yanıt vermedi; dolayısıyla şirketin kimliği veya söz konusu teknolojiye ilişkin bir tarih paylaşılmadı.
Türk Telekom’un telefon üretme hedefi
Röportajın son bölümünde Türk Telekom’un telefon üretme hedefini sorduk. Uraloğlu, Türkiye’nin geçmişte telefon üretimi alanında arzu edilen noktaya ulaşamadığını kabul etti. Vestel’in girişimi de dâhil olmak üzere önceki çalışmaların hedeflenen başarıya erişmediğini söyledi.
Bakan, Türk Telekom’un bu kez telefon üretme konusunda açık ve iddialı bir hedef ortaya koyduğunu belirterek girişime destek verdi. Güvenliğin önemini vurgulayan Uraloğlu, “Güvenliğimiz için ben kullanacağım” ve “O telefonu ben kullanacağım” sözleriyle üretilecek telefonu kullanma niyetini dile getirdi. Ancak röportajda telefonun teknik özellikleri, üretim takvimi, üretim yeri veya piyasaya çıkış tarihi açıklanmadı.
Röportajda anlatılan başlıklar, Türkiye’nin dijital bağlantı altyapısını enerji yatırımları, veri merkezleri, uydu çalışmaları ve yerli ürün hedefleriyle birlikte geliştirme yaklaşımını ortaya koyuyor. COP31’de Türk Telekom standında sergilenen çalışmalara ilişkin daha fazla ayrıntı, stand gezisi videosunda da yer alıyor.










