Bluetooth kulaklık kutularındaki “Hi-Res Audio” ve LHDC logoları, yüksek çözünürlüklü ses aktarımı vaat ediyor. Ancak bu işaretler tek başına dinlediğiniz müziğin kayıpsız biçimde kulağınıza ulaştığını göstermez. Realme Buds Air 8 gibi uygun fiyatlı kulaklıklarda yüksek tanımlı bir codec kullanmak mümkün olsa da, Bluetooth aktarımının veri sınırları nedeniyle kaynak dosyadaki tüm ses bilgisinin korunması ayrı bir meseledir.
Bu ayrımı anlamak için müziğin dosyadan kulağa uzanan yoluna bakmak gerekir. FLAC gibi kayıpsız bir dosya, depolama alanından tasarruf etmek için veriyi sıkıştırır; ancak ses bilgisini silmez. Dosya çalınırken açılarak özgün ses verisi elde edilir. Bluetooth üzerinden aktarım başladığında ise telefon, veriyi kablosuz bağlantının taşıyabileceği biçime dönüştürmek için bir codec kullanır. Kayıp çoğunlukla bu aşamadaki yeniden sıkıştırma sırasında ortaya çıkar.
Hi-Res Audio ile kayıpsız ses aynı şey değildir
CD kalitesindeki stereo sesin aktarım hızı saniyede yaklaşık 1.411 kilobittir. Bluetooth kulaklıkların kullandığı codec’ler farklı hızlarda çalışır ve bağlantı koşullarına göre veri miktarını değiştirebilir. LHDC gibi yüksek tanımlı codec’ler, geleneksel codec’lere kıyasla daha yüksek örnekleme hızı ve bit derinliği sunabilir. Fakat bu özellikler, aktarımın kayıpsız olduğu anlamına gelmez.
“Hi-Res Audio” rozeti genellikle ürünün yüksek çözünürlüklü ses biçimlerini desteklediğini belirtir. Bu ifade, kaynak dosyanın bütün verisinin Bluetooth üzerinden eksiksiz taşınacağına dair bir garanti değildir. Aynı şekilde, bir codec’in telefon menüsünde seçenek olarak bulunması da o codec’in bağlı kulaklık tarafından desteklendiğini kanıtlamaz. Sesin hangi biçimde aktarıldığını belirleyen şey, hem telefonun hem de kulaklığın ortak olarak desteklediği codec’tir.
OnePlus 13R ve Realme Buds Air 8’de hangi codec kullanılıyor?
Realme Buds Air 8, OnePlus 13R’a bağlandığında Bluetooth ayarlarında Medya Sesi için HD (AAC) ve Standart (SBC) seçenekleri görülebiliyor. Ancak kulaklığın yüksek tanımlı ses özelliği, telefonun Bluetooth listesindeki bu seçeneklerden ayrı olarak Realme’nin kulaklık uygulamasından etkinleştiriliyor. Seçenek açıldığında uygulama; dinleme süresinin kısalabileceği, parazitli ortamlarda gecikme yaşanabileceği ve özelliğin en iyi sonuçları daha elverişli bağlantı koşullarında verebileceği konusunda uyarıyor. Bu mod açıldığında Uzamsal Ses de devre dışı kalıyor.
Telefonun Geliştirici seçenekleri, etkin codec’i ve ses aktarımının bazı teknik özelliklerini kontrol etmeye yardımcı oluyor. Yüksek tanımlı ses kapalıyken yapılan kontrolde aktarım AAC olarak görünürken örnekleme hızı 44,1 kHz ve bit derinliği 16 bit seviyesinde kalıyor. Bu değerler, CD kalitesindeki sesin temel teknik özelliklerine karşılık gelse de AAC aktarımı, FLAC dosyasındaki tüm verinin aynen korunduğu anlamına gelmiyor.
Yüksek tanımlı ses etkinleştirildiğinde aktarım LHDC olarak görünüyor; örnekleme hızı 96 kHz’e, bit derinliği ise 24 bite çıkabiliyor. Bunlar daha yüksek çözünürlükte ses sinyalinin işlenebildiğini gösteren değerlerdir. Ancak çözünürlük ayarının yükselmesi, aktarımın kayıpsız hale geldiğini tek başına kanıtlamaz. Codec’in bit hızı ve bağlantının bu hızı kararlı biçimde sürdürebilmesi de önemlidir.
Geliştirici seçeneklerinde SBC, LDAC, LHDC, aptX Adaptive ve aptX TWS+ gibi birçok codec’in listelenmesi kafa karıştırabilir. Bu liste, telefonun destekleyebildiği seçenekleri gösterir; bağlı kulaklığın hepsini desteklediği anlamına gelmez. Buds Air 8, LHDC 5.0, AAC ve SBC ile çalışır. Dolayısıyla telefon menüsünde görülen diğer codec’ler, bu kulaklıkla yapılan aktarımda kullanılamaz.
LHDC 5.0 neden kayıpsız aktarım garantisi vermiyor?
LHDC 5.0’ın ulaşabildiği en yüksek bit hızı yaklaşık 1.000 kbps düzeyindedir. Bu hız, CD kalitesindeki sıkıştırılmamış sesin gerektirdiği yaklaşık 1.411 kbps’nin altındadır. Üstelik gerçek kullanımda kablosuz bağlantının gücü ve çevredeki parazit gibi etkenler nedeniyle codec bit hızını düşürebilir. Bu nedenle 96 kHz ve 24 bit gibi yüksek örnekleme ve bit derinliği değerleri görünse bile, bu rakamlar sesin bütün verisinin kayıpsız taşındığını göstermez.
LHDC’nin geliştiricisi Savitech, daha yüksek aktarım hızlarına yönelik LHDC Lossless adlı bir mod da sunuyor. Bu mod için belirtilen hız yaklaşık 1–1,4 Mbps aralığında. Ancak bir codec ailesinin böyle bir seçeneğe sahip olması, her LHDC destekli telefon ve kulaklığın bu modu kullanabildiği anlamına gelmiyor. Realme Buds Air 8’in ve OnePlus 13R’ın ilgili ürün özelliklerinde bu çift için LHDC Lossless desteği belirtilmediğinden, burada kullanılan LHDC 5.0 aktarımı kayıpsız mod olarak değerlendirilmemeli.
FLAC ve MP3 arasında dinleme testi
Yüksek tanımlı aktarımın pratikte duyulabilir bir fark yaratıp yaratmadığını incelemek için Bandcamp’ten 16 bit FLAC biçiminde bir albüm indirildi. Albümden seçilen üç parça, MacBook Air M2 üzerinde ffmpeg kullanılarak 320 kbps MP3’e dönüştürüldü. Ardından FLAC ve MP3 sürümleri VLC üzerinden LHDC etkin durumdayken dinletildi. Her turda iki sürümden biri tekrar çalındı ve dinleyiciden hangi sürümün dinletildiğini belirlemesi istendi.
Bluetooth üzerinden yapılan 30 turun 13’ünde doğru seçim yapıldı. Bu sonuç, iki seçenekli bir testte rastlantıyla beklenebilecek doğruluk düzeyinin de altında kaldı. Aynı parçalar kablolu kulaklıkla yapılan 30 turluk karşılaştırmada dinlendiğinde 18 seçim doğruydu. Bu doğru yanıtların yedisi aynı parçadan geldi; çünkü o parçada ses netliğini belirgin biçimde değiştiren bir unsur bulunuyordu. Dolayısıyla sonuçlar, genel olarak FLAC ile MP3 arasındaki farkın bu denemede tutarlı biçimde ayırt edilemediğini gösteriyor.
Test, herkesin ve her koşulda kayıpsız ses ile sıkıştırılmış ses arasındaki farkı duyamayacağını kanıtlamaz. Kullanılan kulaklık, müzik türü, kayıt kalitesi, dinleme ortamı ve kişinin işitme özellikleri sonucu etkileyebilir. Ayrıca testteki MP3 dosyası 320 kbps hızında ve FLAC kaynak dosyasından üretildi. Buna rağmen elde edilen sonuç, Buds Air 8 ile LHDC kullanıldığında FLAC dinlemenin bu örneklerde açık ve tekrarlanabilir bir işitsel üstünlük sağlamadığını ortaya koyuyor.
Bugünkü kayıpsız Bluetooth seçenekleri ve gelecek
Qualcomm’un aptX Lossless çözümü, uyumlu cihazlarla kayıpsız kablosuz ses sunmayı amaçlıyor. Fakat bunun için hem telefonun hem kulaklığın gerekli Snapdragon Sound ve aptX Lossless desteğine sahip olması gerekiyor. OnePlus 13R’da aptX Adaptive bulunması, aptX Lossless’ın da kullanılabildiği anlamına gelmiyor. Pixel, Galaxy ve iPhone modellerinin önemli bir bölümü de bu özel codec ekosisteminin dışında kalıyor. Bu nedenle kayıpsız Bluetooth ses, bugün çoğu kullanıcı için yalnızca bir ayarı açarak elde edilebilen genel bir özellik değil.
Bluetooth standartlarında daha yüksek veri aktarımı sağlayacak yeni çalışmalar, bu durumu ileride değiştirebilir. Bluetooth SIG’nin Tokyo’da 15 Ekim’de düzenlenen toplantısında High Data Throughput (HDT) teknolojisinin Kasım ayında Bluetooth belirtimine eklenmesinin planlandığı duyuruldu. HDT, Bluetooth LE için azami veri hızını 2 Mbps’ten 7,5 Mbps’e çıkarmayı hedefliyor. Böyle bir kapasite, 2027 civarında standartlaştırılmış kayıpsız kablosuz ses çözümlerinin önünü açabilir.
Ancak yeni bir standart duyurulması, mevcut cihazların otomatik olarak destek kazanacağı anlamına gelmez. HDT’nin gerektirdiği yeni radyo donanımı nedeniyle OnePlus 13R ve Realme Buds Air 8’in yalnızca yazılım güncellemesiyle bu özelliğe kavuşması beklenmemelidir. Kayıpsız kablosuz ses isteyen kullanıcıların hem telefon hem kulaklık tarafında uyumlu yeni nesil donanım araması gerekecek.
Özetle: Realme Buds Air 8, LHDC 5.0 ile AAC ve SBC’ye kıyasla daha yüksek çözünürlüklü ses aktarımı yapabiliyor; fakat bu, FLAC dosyasının kayıpsız biçimde aktarıldığını göstermez. Denemede FLAC ile 320 kbps MP3 arasındaki fark da Bluetooth üzerinden güvenilir biçimde ayırt edilemedi. Bugün satın alırken “Hi-Res Audio” logosundan çok, telefon ve kulaklığın ortak codec desteğine, codec’in gerçek bit hızına ve kullanımda duyulan farka bakmak daha sağlıklı olacaktır.










