Yarı iletken araştırma kuruluşu SemiAnalysis, ABD’nin ihracat kısıtlamalarına tabi Nvidia yapay zekâ donanımlarının önemli miktarda Çin’e ulaştığını öne sürüyor. Kuruluşun tahminine göre, son yıllarda Çin’e gönderilmiş olabilecek donanımın toplam kapasitesi 1,5 gigawattı aşıyor. Bu rakam, tek başına kaçakçılığın kesin olarak kanıtlandığı anlamına gelmiyor: SemiAnalysis’in değerlendirmesi, şirketin kendi takip sisteminden elde edilen verilere ve kamuya yansıyan soruşturmalara dayanıyor; sevkiyatların tamamını doğrulayan bağımsız bir envanter yayımlanmış değil.
İddialar, yalnızca donanımın hangi ülkeye gönderildiğiyle sınırlı değil. Tartışmanın merkezinde, ihracat kontrollerinin farklı şirketler, aracı ülkeler ve uzaktan erişim yoluyla nasıl aşılabileceği bulunuyor. Konu aynı zamanda Nvidia’nın Çin pazarındaki rolü, ABD’nin teknoloji politikası ve gelişmiş yapay zekâ çiplerine erişimin güvenlik açısından nasıl denetlenmesi gerektiğiyle ilgili. Mevcut bilgiler, bu başlıklarda önemli sorular ortaya koysa da bazı kişi ve şirketlere yönelik iddiaların henüz yargı sürecinde olduğunu ve doğrulanmış bulgularla suçlamaların birbirinden ayrılması gerektiğini gösteriyor.
1,5 gigawatt tahmini ne anlama geliyor?
SemiAnalysis, tahminini Accelerator Model adını verdiği takip sistemine dayandırıyor. Kuruluşun hesaplamasına göre Çin’e ulaşmış olabilecek kısıtlı Nvidia donanımının toplam gücü 1,5 GW’tan fazla. Tom’s Hardware’in GPU modellerine göre yaptığı yaklaşık hesap, bu kapasitenin 1,5 milyon ila 2,1 milyon hızlandırıcıya karşılık gelebileceğini belirtiyor. Bu aralık, tek bir kesin sayım olarak değerlendirilmemeli; farklı GPU modellerinin güç tüketimi ve performansı değiştiği için aynı kapasite, kullanılan donanıma bağlı olarak farklı sayıda çipe denk geliyor.
Hesaplamada Nvidia’nın ABD ihracat kurallarına uygun biçimde geliştirdiği H20 ve H800 gibi ürünler kapsam dışında tutuluyor. Bu ayrım önemli: Çin’de kullanılan her Nvidia hızlandırıcısı kaçak yolla elde edilmiş sayılmaz. İhracat kurallarına uygun ürünlerin varlığı, kısıtlamaya tabi modellerin izinsiz biçimde sevk edildiği iddialarından ayrı ele alınmalı. SemiAnalysis, kendi tahmininin ABD Ticaret Bakanlığı’nın değerlendirmeleriyle benzer ölçekte olduğunu belirtiyor; ancak Çin’e ulaşan GPU’ların kesin toplamını ve ürün nesillerine göre dağılımını açıklamıyor.
Ölçeği anlamak için, xAI’ın Colossus veri merkeziyle yapılan karşılaştırma bir referans sunuyor. Verilen bilgilere göre Colossus One’da yaklaşık 220 bin ila 230 bin Hopper H100 ve H200 GPU bulunuyor. Colossus 2 için açıklanan hedef ise 1,2 milyon Blackwell B200 ve B300 GPU. SemiAnalysis’in tahmin ettiği Çin’e ulaşmış olabilecek donanım, model ve kapasite varsayımlarına bağlı olarak bu ölçekteki altyapılarla yarışabilir veya onları aşabilir. Bununla birlikte, bu kıyaslama doğrudan aynı türdeki GPU’ların sayıldığı anlamına gelmiyor; farklı nesiller ve modeller arasında yalnızca toplam çip sayısına bakarak performans karşılaştırması yapmak yanıltıcı olabilir.
Bu tahminin asıl işaret ettiği nokta, gelişmiş yapay zekâ donanımının büyük miktarlarda hareket ettirilebilmesinin denetim açısından ciddi bir zorluk yaratması. Sunucuların ülke sınırları arasında yeniden sevk edilmesi, alıcı şirketlerin ve son kullanıcıların farklı gösterilmesi ya da ürün kimliklerinin değiştirilmesi, izleme ve denetim süreçlerini güçleştirebilir. Ancak bir sevkiyatın olağan dışı görünmesi tek başına suç kanıtı değildir; her olayın belge, kayıt ve yargı süreciyle değerlendirilmesi gerekir.
ABD ve Tayvan’daki soruşturmalar
SemiAnalysis, değerlendirmesinde ABD ve Tayvan’daki iki ayrı soruşturmaya dikkat çekiyor. İlk davada, Supermicro’nun kurucu ortaklarından Wally Liaw, Tayvan’daki satış yöneticisi Steven Chang ve yüklenici Willy Sun, Mart 2026’da suçlandı. İddianameye göre yaklaşık 2,5 milyar dolar değerindeki sunucular Güneydoğu Asya’daki bir şirkete satılmış gibi gösterildi; bu miktarın 510 milyon dolarlık bölümü daha sonra Çin’e yönlendirildi ve Alibaba tarafından temin edildi.
İddianamede, şüphelilerin sunuculardaki kimlik etiketlerini değiştirdiği ve denetim sırasında farklı sistemler kullandığı öne sürülüyor. Bu iddialar, sevkiyatın gerçek alıcısını ve ürünlerin nihai varış noktasını gizlemeye yönelik bir yöntem kullanılmış olabileceği savını içeriyor. Bununla birlikte, suçlamalar mahkeme tarafından kesinleşmiş hüküm değildir. Adı geçen kişiler ve şirketlerle ilgili nihai değerlendirme, delillerin yargı sürecinde incelenmesiyle yapılabilir.
İkinci soruşturma ise Nvidia, Albatron, Chief Telecom, Flying Tiger ve Supermicro ile bağlantılı dokuz kişiyi kapsıyor. Tayvanlı yetkililerin açıklamasına göre grup, Nvidia B300 GPU’ları içeren 130 sunucuyu izinsiz biçimde ihraç etmeye çalıştı; bu sunucuların 74’ü Çin’e ulaştı. Soruşturma kapsamında paravan şirketlerden, sahte belgelerden ve teslimat adreslerinin Japonya’da bulunduğunu göstermeye yönelik düzenlemelerden söz ediliyor. Bu iddialar da resmi makamların soruşturma ve yargılama sürecindeki savlarına dayanıyor.
İki dosyanın ortak noktası, sunucu ve GPU sevkiyatlarının yalnızca üretici ile son alıcı arasındaki bir işlem olarak izlenmesinin yeterli olmayabileceğini göstermesi. Aracı şirketler, farklı ülkelerdeki lojistik noktaları, satış belgeleri ve ürün etiketleri de inceleme konusu olabilir. Yine de iki soruşturmadaki olayların tüm Çin’e yapılan sevkiyatları temsil ettiği veya SemiAnalysis’in 1,5 GW tahminini tek başına doğruladığı söylenemez. Dava belgeleri belirli işlemler hakkındaki iddiaları ortaya koyarken, geniş ölçekli tahmin ayrı bir analitik değerlendirmedir.
Alice Huang ve Megaspeed hakkındaki iddialar
Bir haberde Megaspeed yöneticisi Alice Huang’ın Nvidia donanımının Çin’e kaçırılmasında kişisel rol oynadığı ileri sürüldü. Haberde, çoğunlukla H100 ve H200 modellerinden oluştuğu belirtilen yaklaşık 240 bin Nvidia GPU’nun bu yöntemle Çin’e götürüldüğü ve donanımın değerinin 7,5 milyar dolara ulaşabileceği iddia ediliyor. Bu rakamlar, söz konusu haber ve iddialara atfedilen tahminlerdir; bağımsız olarak doğrulanmış kesin miktar veya mahkemece kesinleşmiş sonuç olarak sunulmamalıdır.
Alice Huang’ın Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğu iddiası da doğrulanmış değil. Megaspeed suçlamaları reddettiğini ve ABD soruşturmasıyla iş birliği yapacağını açıkladı. Bu nedenle konu aktarılırken şirket, yönetici ve kamu kurumlarının açıklamalarını birbirinden ayırmak; iddiaları kesin hüküm gibi sunmamak gerekir. Soruşturmanın sonuçları ve varsa mahkeme kararları, bu iddiaların hangi bölümlerinin kanıtlandığını ortaya koyabilir.
RASA tasarısı ve uzaktan erişim tartışması
SemiAnalysis’e göre Nvidia CEO’su Jensen Huang, Çinli geliştiricilerin Amerikan donanımına erişiminin tümüyle kesilmesine karşı çıkan etkili isimlerden biriydi. Bu yaklaşımın gerekçesi, Çinli araştırmacıları Nvidia’nın donanım ve yazılım ekosisteminden uzaklaştırmanın uzun vadede ABD’nin teknolojik üstünlüğüne zarar verebileceği düşüncesi. Bu görüş, ticari erişim ile ulusal güvenlik öncelikleri arasındaki gerilimi yansıtıyor; ancak Huang’ın şirketten ayrılmasıyla ilgili kararın nedenlerine ilişkin doğrudan doğrulanmış bir bulgu olarak değerlendirilmemeli.
ABD Temsilciler Meclisi’nden geçen Remote Access Security Act, kısaca RASA, tartışmanın önemli başlıklarından biri. Tasarı, Çinli şirketlerin Avrupa, Orta Doğu veya Asya’daki veri merkezlerinde bulunan kısıtlı donanımı uzaktan kiralayarak kullanmasını denetim altına almayı amaçlıyor. Bu yaklaşım, fiziksel olarak Çin’e gönderilmemiş bir GPU’nun da uzaktan erişim yoluyla Çin’deki kullanıcılar tarafından çalıştırılabileceği ihtimalini ele alıyor. Böylece ihracat kontrolü, yalnızca donanımın sınırdan geçirilmesine değil, erişimin kim tarafından ve hangi amaçla kullanıldığına da odaklanıyor.
SemiAnalysis, Nvidia ve Oracle’ın bu düzenlemeye karşı lobi yaptığı bilgisini aktarıyor. Şirketlerin bu tür düzenlemelere yaklaşımında ticari çıkarlar, müşterilerin hizmete erişimi ve kuralların uygulanabilirliği gibi etkenler bulunabilir. Öte yandan düzenlemeyi savunanlar, uzaktan kiralamanın fiziksel ihracat kısıtlamalarını işlevsiz bırakabileceği endişesini taşıyor. Tasarı ve lobi faaliyetleri hakkındaki değerlendirmeler, siyasi süreçte tarafların görüşleri olarak ele alınmalı; tek başına herhangi bir ihlalin kanıtı sayılmamalı.
Kuruluş, Huang’ın ayrılmasının daha sert ihracat kısıtlamalarını destekleyenlerin önündeki etkili isimlerden birini ortadan kaldırmış olabileceğini ileri sürüyor. Bu, SemiAnalysis’in siyasi etkiler üzerine yaptığı bir yorumdur. ABD istihbarat kurumlarının Nvidia yönetiminin kararında rol oynadığına ilişkin doğrulanmış bir bulgu bulunmadığı da özellikle belirtiliyor. Dolayısıyla şirket içindeki bir ayrılışla devlet kurumlarının müdahalesi arasında doğrudan bağ kurmak için mevcut içerikte kanıt yok.
Kısıtlamaların olası sonuçları
SemiAnalysis, Çin’e erişimin tamamen kesilmesinin beklenmeyen sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Böyle bir durumda Çinli şirketler, Huawei gibi yerli üreticilerin donanım ve yazılım ekosistemlerine daha hızlı yönelebilir. Bu seçenek, kısa vadede Nvidia ürünlerine erişimi azaltırken yerel alternatiflerin geliştirilmesine yönelik yatırımları artırabilir. Ancak bu sonucun ne ölçüde gerçekleşeceği; ürünlerin performansına, yazılım uyumluluğuna, üretim kapasitesine ve kısıtlamaların kapsamına bağlıdır.
Yazılım ve araştırma ekosistemi de tartışmanın bir parçası. SemiAnalysis’e göre Çinli araştırmacıların geliştirdiği açık kaynaklı yazılımların Batılı geliştiricilerle paylaşımının azalması, küresel araştırma topluluğundaki iş birliğini etkileyebilir. Diğer yandan kısıtlamaları savunanlar, gelişmiş hesaplama kapasitesine erişimin ulusal güvenlik açısından sınırlandırılması gerektiğini vurgulayabilir. Bu iki değerlendirme, ihracat politikasının yalnızca donanım satışıyla ilgili olmadığını; araştırma, yazılım, ticaret ve güvenlik alanlarını birlikte etkilediğini gösteriyor.
Yurt dışındaki veri merkezlerinden GPU kiralama ise farklı bir denge sunuyor. Bu model, Amerikan şirketlerine gelir sağlayabilir ve erişimin gerektiğinde kısıtlanmasına olanak tanıyabilir. Fakat uzaktan kullanımın etkili biçimde denetlenebilmesi için hizmet sağlayıcıların müşteri kimliğini, kullanım amacını ve erişim kayıtlarını güvenilir biçimde yönetmesi gerekir. Denetim kuralları yeterince açık değilse, uzaktan erişim ihracat kısıtlamalarının etrafından dolaşmak için kullanılabilir; kurallar aşırı geniş tutulursa da yasal araştırma ve ticari faaliyetler gereksiz biçimde engellenebilir.
Mevcut bilgilerden çıkarılabilecek en ölçülü sonuç, Çin’e büyük miktarda kısıtlı Nvidia donanımının ulaştığı yönündeki tahminlerin ve bazı sevkiyatlara ilişkin ciddi resmi soruşturmaların bulunduğudur. Bununla birlikte, 1,5 GW’lık tahminin kesin envanter olmadığı, Alice Huang ve Megaspeed hakkındaki iddiaların doğrulanmadığı ve adı geçen davalardaki suçlamaların yargı sürecinde değerlendirilmesi gerektiği unutulmamalıdır. İhracat denetiminin geleceği ise donanımın fiziksel sevkiyatının yanı sıra sunucuların kim tarafından kullanıldığını ve uzaktan erişimin nasıl sağlandığını takip etme kapasitesine bağlı olacaktır.










