Rekabet Kurulu, Google arama sonuçlarında yer alan yapay zeka ön izlemeleri (AI Overviews) ile yapay zeka modu (AI Mode) hakkında soruşturma başlattı. Kurul, soruşturma tamamlanmadan önce uygulanmak üzere Google’a geçici tedbirler de getirdi. İncelemenin odağında, bu özelliklerin çevrim içi bilgi akışını ve yayıncıların rekabet koşullarını nasıl etkilediği bulunuyor.

Rekabet Kurumu’nun açıklamasına göre soruşturma; Alphabet Inc., Google LLC, Google Ireland Limited, Google International LLC ve Google Reklamcılık ve Pazarlama Ltd. Şti.’den oluşan ekonomik bütünlüğü kapsıyor. Kurul, söz konusu şirketlerin davranışlarının rekabet mevzuatını ihlal edip etmediğini araştıracak. Soruşturma açılması, ihlalin kesinleştiği anlamına gelmiyor; nihai değerlendirme, inceleme ve tarafların savunmaları tamamlandıktan sonra yapılacak.

İncelemenin odağında yayıncı trafiği ve içerik kullanımı var

Yapay zeka ön izlemeleri, arama sonuçlarının üst bölümünde kullanıcının sorgusuna yönelik derlenmiş bir yanıt sunuyor. Bu yanıtlar çeşitli çevrim içi kaynaklardan yararlanabiliyor. Yapay zeka modu ise kullanıcıların arama deneyimini sohbet benzeri, karşılıklı soru-cevap biçiminde sürdürmesine olanak tanıyor. Kurul, bu özelliklerin kullanıcıların bilgiye ulaşma biçimini değiştirirken haber sitelerine ve diğer içerik üreticilerine yönelen ziyaretçi trafiğini azaltıp azaltmadığını inceliyor.

Bir kullanıcı aradığı bilgiyi doğrudan arama sayfasındaki yapay zeka yanıtından edindiğinde, kaynak bağlantısına tıklamadan aramasını tamamlayabilir. Böyle bir durum yayıncıların ziyaretçi sayısını, reklam gelirlerini ve içeriklerinin okuyucuya ulaşma kapasitesini etkileyebilir. Ancak bu etkinin kapsamı ve Google’ın uygulamalarından kaynaklanıp kaynaklanmadığı, Kurulun araştıracağı konular arasında yer alıyor.

İncelemenin bir diğer önemli ayağını Google ile haber yayıncıları arasındaki içerik kullanım sözleşmeleri oluşturuyor. Kurul, sözleşme koşullarının yayıncılar açısından haksız olup olmadığını ve içeriklerin yapay zeka özelliklerinde kullanılmasının ekonomik değerinin ilgili yayıncılara yansıtılıp yansıtılmadığını değerlendiriyor. Buradaki temel meselelerden biri, içerik sahiplerinin çalışmalarının kullanımına ilişkin karar ve pazarlık süreçlerinde ne ölçüde söz sahibi olabildiği.

Kurul ayrıca yapay zeka özelliklerinin haber yayıncıları, başka içerik üreticileri ve yapay zeka sohbet asistanları üzerindeki olası etkilerini de inceliyor. Google’ın arama hizmetlerindeki güçlü konumunun, rakip hizmetlerin kullanıcıya ulaşmasını zorlaştırıp zorlaştırmadığı ve içeriklerin seçimi ya da kullanımı yoluyla dışlayıcı sonuçlar doğurup doğurmadığı soruşturmanın kapsamındaki başlıklardan.

Yayıncılar arasında ayrımcılık iddiası araştırılıyor

Kurulun değerlendirdiği konulardan biri de yayıncılar arasında farklı muamele yapılıp yapılmadığı. Yapay zeka yanıtlarında hangi yayınların kaynak olarak gösterildiği, bu seçimlerin hangi ölçütlere dayandığı ve içerik lisans sözleşmelerinin farklı kuruluşlara farklı koşullar sunup sunmadığı inceleniyor. Bu başlıklar, yayıncıların arama sonuçlarında ve yapay zeka yanıtlarında görünür olma imkânlarının adil olup olmadığıyla doğrudan bağlantılı.

Kurulun açıklamasında, haber yayıncıları bakımından ayrımcı ve sömürücü olarak nitelendirilen davranışlara ilişkin emarelerin kuvvetli şüphe düzeyine ulaştığı belirtildi. Bu değerlendirme üzerine, soruşturmanın sonunu beklemeden geçici tedbir uygulanmasına karar verildi. Tedbir, nihai karar yerine geçmiyor; soruşturma devam ederken olası rekabet zararlarını önlemeyi ve inceleme sürecinde mevcut durumu korumayı amaçlıyor.

Geçici tedbir Google’dan ne istiyor?

Kurulun geçici tedbir kararı, Google’ın haber yayıncılarına yönelik uygulamalarında belirli güvenceler sağlamasını öngörüyor. Açıklamada öne çıkan koşullar şunlar:

• Yayıncılar arasında ayrımcılık yapılmaması: Haber içeriklerinin yapay zeka özelliklerinde kullanımı ve görünürlüğü bakımından yayıncılara adil davranılması gerekiyor.
• İçeriğin ekonomik değerinin gözetilmesi: Yayıncıların içeriklerinin kullanımından doğan ekonomik değerin kendilerine yansıtılması bekleniyor.
• Yapay zeka özellikleri için ayrı tercih imkânı: Yayıncılar, içeriklerinin AI Overviews ve AI Mode’da kullanılıp kullanılmayacağına, Google’ın diğer hizmetlerindeki görünürlüklerinden ve indekslenmelerinden bağımsız olarak karar verebilmeli.

Son koşul, yayıncıların içerik kullanımına ilişkin tercihleri ile Google arama hizmetlerindeki genel varlıklarının birbirinden ayrılmasını hedefliyor. Başka bir ifadeyle bir yayıncı, içeriğinin yapay zeka yanıtlarında kullanılmasını istemediğinde, bunun diğer Google hizmetlerinde bulunabilirliğini veya arama sonuçlarındaki görünürlüğünü otomatik olarak olumsuz etkilememesi gerekiyor. Böylece yayıncıların içerik kullanımı konusunda tercih yaparken arama trafiğini kaybetme endişesiyle karşı karşıya kalmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor.

Bu tedbirin uygulamadaki kapsamı ve teknik olarak nasıl hayata geçirileceği, yayıncıların içerik tercihlerini nasıl bildireceği ve Google’ın bu tercihleri nasıl uygulayacağı gibi ayrıntılara bağlı olacak. Kurumun duyurusu, temel yükümlülükleri ortaya koysa da soruşturma sürecindeki uygulama ve tarafların açıklamaları konunun netleşmesine katkı sağlayacak.

Yapay zeka aramalarına ilişkin tartışma büyüyor

Google’ın yapay zeka destekli arama özellikleri, arama sayfasında kullanıcıya daha hızlı yanıt sunma iddiası taşırken, içerik üreticilerinin bu yanıtların oluşmasına katkı sağlayan kaynaklar olarak nasıl karşılık aldığı sorusunu da gündeme getiriyor. Yayıncılar açısından tartışma yalnızca kaynak gösterilmesiyle sınırlı değil; kullanıcıların kaynak bağlantılarına tıklayıp tıklamadığı, içeriklerin hangi koşullarla kullanıldığı ve bu kullanımın gelir modelini etkileyip etkilemediği de önem taşıyor.

Google’ın AI Overviews özelliği daha önce de yayıncıların tepkileriyle karşılaşmış ve özelliğin haber sitelerine yapılan tıklamaları düşürebileceği ileri sürülmüştü. Bu iddiaların etkisi yayıncıdan yayıncıya ve içerik türüne göre değişebilir. Rekabet Kurulu soruşturması, söz konusu etkilerin Türkiye’deki rekabet koşulları bakımından nasıl değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymayı hedefliyor.

Yapay zeka modu Aralık 2025’te Türkiye’de kullanıma açılmıştı. Rekabet Kurulu, Google’ın farklı hizmetleri ve iş uygulamaları hakkında geçmiş yıllarda da çeşitli incelemeler yürüttü ve şirkete yaptırımlar uyguladı. Kurulun Temmuz 2025’te Google’a 355 milyon lira ceza verdiği de açıklanan bilgiler arasında yer alıyor. Bununla birlikte yeni soruşturmanın konusu, kapsamı ve sonucu önceki dosyalardan ayrı olarak değerlendirilecek.

Google’ın geçici tedbire nasıl yanıt vereceği, kararın uygulamaya hangi takvimle yansıyacağı ve soruşturma sonunda hangi sonuca ulaşılacağı henüz belli değil. Süreç tamamlandığında Kurul, elde edilen bulgular ve tarafların savunmaları doğrultusunda nihai değerlendirmesini yapacak. Bu karar, yapay zeka destekli arama hizmetleri ile yayıncıların içerik ve gelir hakları arasındaki ilişkinin Türkiye’de nasıl şekilleneceğine dair önemli bir çerçeve oluşturabilir.