Tesla’nın Avrupa’da kullanılan sürüş destek sistemi için hız sınırı toleransı önemli ölçüde düşürüldü. Hollanda’nın araç onay kurumu RDW, Tesla’nın yaptığı güncellemeyi kabul ederek sistemin algıladığı hız sınırının en fazla yüzde 10 üzerine çıkmasına izin verdi. Önceki ayarlarda bu fark yüzde 50’ye kadar ulaşabiliyordu. Düzenleme, sistemin Avrupa Birliği genelinde kullanıma açılması konusunda yapılacak değerlendirmeler öncesinde geldi.

Güncellemeyle birlikte sistemin adı da değişti. Tesla’nın daha önce “FSD Supervised” olarak adlandırdığı özellik, resmî kullanıcı arayüzü ve bilgilendirme materyallerinde “Tesla Assisted Driving” adıyla sunulacak. Bu ad değişikliği sistemin sürücüsüz hâle geldiği anlamına gelmiyor: Araç hareket hâlindeyken gözetim ve sorumluluk sürücüde kalıyor. RDW de yeni adın sistemin işlevini değiştirmediğini özellikle belirtiyor.

Hız toleransı nasıl değişti?

RDW, Tesla’nın sistemini 10 Nisan’da onayladığında sürücü, algılanan hız sınırının üzerinde yüzde 50’ye kadar bir pay seçebiliyordu. Bu seçenek, sistemin hız sınırından “güvenlik ve trafik akışı” gibi gerekçelerle sapmasına olanak tanıyordu. Örneğin hız sınırının 100 km/saat olduğu bir yolda yüzde 50’lik tolerans, aracın 150 km/saate kadar çıkabilmesi anlamına geliyordu. Sınırın 30 km/saat olduğu bir şehir yolunda ise teorik üst değer 45 km/saat olabiliyordu.

Yeni ayarla bu pay yüzde 10’u aşamıyor. Aynı örneklerde bu, 100 km/saatlik sınır için en fazla 110 km/saat; 30 km/saatlik sınır içinse en fazla 33 km/saat demek. Bu değerler, aracın her koşulda belirtilen hızlara çıkacağı anlamına gelmiyor; sistemin seçilen tolerans kapsamında izin verebileceği üst farkı gösteriyor. Yol koşulları, sistemin algılaması ve sürücünün müdahalesi de aracın davranışını etkileyebilir.

RDW’ye göre hızla ilişkili bazı diğer işlevler de varsayılan olarak kapatıldı. Ancak kurum, hangi ayarların devre dışı bırakıldığına ilişkin ayrıntılı bir liste yayımlamadı. Ayrıca belirlenen tolerans, sürücünün hız kurallarına uyma yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor. Sürüş destek sistemi kullanılsa bile trafik kurallarına uymak ve aracın kontrolünü gerektiğinde ele almak sürücünün sorumluluğunda.

Güncelleme mevcut onay kapsamında değerlendirildi

RDW, Tesla’nın değişiklik talebini birkaç küçük güncelleme olarak değerlendirdiğini ve uygulamayı incelediğini bildirdi. Kurum, yaptığı incelemede olumsuz veya istenmeyen bir etki tespit etmedi. Bu nedenle değişiklikler mevcut tip onayına eklendi; onayın değiştirilmesine ya da kapsamının genişletilmesine gerek görülmedi. Bu karar, güncellenen sürümün Hollanda’daki mevcut onay çerçevesinde değerlendirildiğini gösteriyor; tek başına AB’nin tamamında kullanım izni verildiği anlamına gelmiyor.

“Tesla Assisted Driving” adı, HW4 donanımına sahip araçlarda ekranda, kullanım kılavuzunda ve sürücüye sunulan bilgilendirmelerde yer alacak. Tesla bu değişiklikleri kablosuz yazılım güncellemesiyle araçlara gönderiyor. Adın değiştirilmesi, sistemin sürücünün gözetimi olmadan çalıştığı izlenimini azaltmayı amaçlayan düzenlemelerle de örtüşüyor. Bununla birlikte, RDW’nin açıklamasına göre isim değişikliği teknik işlevi veya sürücünün sorumluluğunu değiştirmiyor.

AB genelindeki değerlendirme sürüyor

Hollanda’nın onayını tanıyan dokuz AB ülkesi bilgilendirildi: Belçika, Hırvatistan, Çekya, Danimarka, Estonya, Letonya, Litvanya, Slovakya ve Slovenya. Hollanda da eklendiğinde sistem için mevcut onayı tanıyan ülke sayısı 10’a ulaşıyor. Bu destek, Avrupa genelinde geçerli olacak ortak bir kararın yerine geçmiyor. AB çapındaki değerlendirme, Motorlu Taşıtlar Teknik Komitesi’nde (TCMV) ele alınıyor.

RDW, görüşmelerin gizli yürütüldüğünü belirterek oylamanın içeriği hakkında yorum yapmadı. Oylamanın en erken Aralık ayında yapılması bekleniyor. Onay için 27 üye ülkenin en az 15’inin olumlu oy vermesi ve bu ülkelerin AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil etmesi gerekiyor. Dolayısıyla yalnızca ülke sayısı değil, olumlu oy veren ülkelerin temsil ettiği nüfus da belirleyici olacak.

Avrupa’daki itirazların merkezinde hız güvenliği var

Tesla’nın sürüş destek sistemine ilişkin Avrupa tartışmalarında hız toleransı başlıca itirazlardan biri oldu. İsveç, haziran ayında sistemin hız sınırının üzerinde ayar yapılmasına izin veren özelliği kaldırılmadıkça AB’nin onaya karşı çıkmasını istedi. Fransa da şehir içindeki hız aşımını, Hollanda’nın verdiği onayı tanımama gerekçelerinden biri olarak gösterdi. Bu tutumlar, ulusal makamların Hollanda’daki onayı otomatik olarak kabul etmek zorunda olmadığını ve sistemin güvenlik değerlendirmesinin ülkeler arasında farklılık gösterebildiğini ortaya koyuyor.

Eylülde Brüksel’de çalışan bir yaya güvenliği grubu, test ettiği 30 km/saatlik yol kesimlerinin yüzde 55’inde sistemin hız sınırını aştığını bildirdi. Bu bulgu, söz konusu grubun testlerine ilişkin bir sonuç olarak değerlendirilmeli; tek başına sistemin bütün ülkelerdeki veya tüm yol koşullarındaki performansını göstermiyor. Bununla birlikte, düşük hız sınırlarının bulunduğu şehir içi bölgelerde sistemin hız seçiminin yakından incelenmesine yol açtı.

Almanya Ulaştırma Bakanlığı 6 Ekim’de, Tesla’nın “Full Self-Driving” adını bırakmayı ve hız toleransını yüzde 10 ile sınırlamayı kabul etmesinin ardından AB onayını destekleyeceğini duyurdu. RDW’nin son güncellemesi, Almanya’nın öne çıkardığı bu iki koşulla uyumlu görünüyor. Ancak İsveç’in talebi daha katı: İsveç, hız sınırının üzerinde herhangi bir ayar yapılmasına izin verilmemesini istiyor. Bu nedenle yüzde 10’luk sınır, bütün itirazları ortadan kaldırmış değil.

Aralık ayında yapılması beklenen AB değerlendirmesinde Fransa, İtalya ve İspanya gibi ülkelerin yüzde 10’luk toleransı yeterli bulup bulmayacağı önem taşıyacak. Sonuç, yalnızca sistemin adının veya yazılım ayarlarının değiştirilmesine değil, üye ülkelerin güvenlik koşullarına ve mevcut onay düzenlemelerine ilişkin değerlendirmelerine de bağlı. Oylama tamamlanana kadar Hollanda’nın kararı ile AB genelinde geçerli olacak ortak bir onay birbirinden ayrı tutulmalı.