Tesla’nın Çin’deki yurt içi satışları ekim ayında 8.817 araçta kaldı. Bu, Temmuz 2022’den bu yana kaydedilen en düşük aylık düzey ve geçen yılın ekim ayına kıyasla yaklaşık yüzde 66’lık bir düşüş anlamına geliyor. Ancak bu sayı tek başına Tesla’nın Çin’deki üretim ve teslimat performansını göstermiyor: Aynı dönemde şirketin Şanghay’daki fabrikasından yapılan ihracat güçlü seyretti.
Çin Binek Otomobil Birliği’nin (CPCA) toptan satış verileri de yurt içi teslimat rakamından farklı bir görünüm sunuyor. CPCA’ya göre Tesla’nın Çin’deki toptan satışı ekimde yıllık bazda yüzde 10,3 arttı. Bunun temel nedeni, Çin’de üretilen araçların önemli bölümünün ülke içinde satılmak yerine dış pazarlara gönderilmesiydi. Bu nedenle ekim verilerini değerlendirirken yurt içi satışları, fabrika sevkiyatlarını ve ihracatı birbirinden ayırmak gerekiyor.
Şanghay fabrikasında üretim sürdü, araçların çoğu ihraç edildi
Giga Shanghai, ekim ayında toplam 67.829 araçlık satış ve sevkiyat hacmine ulaştı. Bu araçların 59.012’si yurt dışındaki pazarlara gönderildi. Başka bir ifadeyle, fabrika çıkışlarının yaklaşık yüzde 87’si ihracata ayrıldı. Yurt içi satışların 8.817 araçta kalması, Şanghay’daki üretimin durduğu veya tesisin kapasitesini kullanamadığı anlamına gelmiyor; üretimin büyük kısmı farklı ülkelere yönlendirildi.
Karşılaştırma yapılan Temmuz 2022’de Şanghay fabrikası hat yenileme çalışmaları nedeniyle kısmen kapalıydı. Ekim ayında ise üretim olağan biçimde devam etti. Dolayısıyla iki dönemin aynı düşük yurt içi satış rakamlarına yaklaşması, üretim koşullarının da aynı olduğu anlamına gelmiyor. Temmuz 2022’de tesisin kısmi kapanması etkili olurken, bu yıl ekimde öne çıkan unsur ihracat ağırlıklı sevkiyat planı oldu.
Yurt içi satışlarda Model Y öne çıktı
CnEVPost verilerine göre ekim ayında Çin’de satılan Tesla araçlarının büyük bölümü Model Y’den oluştu. Model Y satışları 7.807 adet olurken Model 3 satışları 1.010 adette kaldı. Böylece Model Y, toplam yurt içi satışların yaklaşık yüzde 89’unu oluşturdu. Bu dağılım, ekim ayında Tesla’nın Çin pazarındaki hacminin ağırlıklı olarak tek bir modele dayandığını gösteriyor.
Bir önceki ay, eylülde, Tesla Çin’de 64.837 araç satmıştı. Ekimdeki 8.817 adetlik sonuç, aylık bazda yaklaşık yüzde 86 düşüşe karşılık geliyor. Aylık değişimin bu kadar keskin görünmesinde Tesla’nın çeyrek içindeki sevkiyat düzeni etkili olabilir. Şirket, genellikle çeyreğin ilk ayında ihracata daha fazla ağırlık verirken yurt içi teslimatları çeyreğin sonuna doğru artırıyor. Bu yaklaşım, aylar arasında belirgin dalgalanmalar yaratabiliyor.
Eylülde yürütülen satış kampanyalarının bazı müşterileri araçlarını daha erken almaya yöneltmiş olması da ekim karşılaştırmasını etkileyebilir. Ancak kampanyalar ve teslimat takvimi, düşüşün tamamını açıklamaya yetmiyor. Ekimdeki yurt içi satış hacmi, bu yılın önceki en düşük aylık düzeyinin de yarısından az kaldı. Ayrıca ekim ayındaki dip noktaların yıllar içinde aşağı geldiği görülüyor: Tesla Çin’de 2024 ekiminde 40.485, 2025 ekiminde 26.006, bu yılın ekiminde ise 8.817 araç sattı.
Mevsimsel teslimat düzeni önemli, ancak rekabet de göz ardı edilemez
Tesla’nın geçmiş performansı, ekim ayındaki zayıflığın tek başına yıl sonu eğilimini belirlemeyebileceğini gösteriyor. Şirket geçen yıl Çin’de kasım ayında 73.145, aralıkta ise 93.843 araç teslim etmişti. Önceki yıllarda da çeyrek sonuna yaklaşırken teslimatların yükselmesi, şirketin takvim içindeki sevkiyat ve teslimat düzeninin aylık rakamları etkileyebildiğine işaret ediyor.
Bununla birlikte, geçmişte yıl sonunda görülen yükseliş bu yılın da aynı şekilde sonuçlanacağını garanti etmiyor. Ekim satışlarının önceki aylara kıyasla çok düşük olması ve yıl genelindeki yurt içi düşüşün hızlanması, talep koşullarının ayrıca değerlendirilmesini gerektiriyor. Bu nedenle kasım ve aralık sonuçları, ekimdeki düşüşün ağırlıklı olarak teslimat zamanlamasından mı kaynaklandığını, yoksa Çin’de Tesla’ya yönelik talebin daha kalıcı biçimde mi zayıfladığını anlamak açısından belirleyici olacak.
Çin pazarındaki genel gerileme Tesla’daki düşüşten daha sınırlı
Çin’de yeni enerjili araçların (NEV) perakende satışları ekim ayında yıllık bazda yüzde 10 azalarak 1,148 milyon adede geriledi. NEV kategorisi, elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araçları kapsıyor. Ülke genelindeki düşüşte, Pekin yönetiminin eski araç takasına yönelik teşvikleri kademeli olarak azaltması ve elektrikli araç alımlarına uygulanan vergi muafiyetindeki değişiklikler etkili oldu. Vergi muafiyeti 1 Ocak itibarıyla yarı seviyeye indirildi.
Çin’de binek otomobil pazarının tamamı ise ekimde yüzde 25 daraldı. Bu genel zayıflık, otomobil üreticilerinin karşılaştığı koşulların kolay olmadığını gösteriyor. Buna rağmen Tesla’nın yurt içi satışlarındaki yaklaşık yüzde 66’lık yıllık düşüş, pazarın toplamındaki gerilemeden belirgin biçimde daha sert. Bu fark, genel talep zayıflığının yanı sıra Tesla’nın rakipleriyle rekabeti, model çeşitliliği ve müşterilerin tercihleri gibi şirket özelindeki unsurların da önem taşıdığını düşündürüyor.
Verilere göre Tesla’nın geçen ay Çin’deki NEV perakende pazar payı yaklaşık yüzde 0,8 oldu. Aynı dönemde yerli üreticiler yüksek satış hacimleri açıklamayı sürdürdü. 2024’te araç teslimatlarına başlayan Xiaomi, ekimde 50 binden fazla araç teslim etti. Leapmotor’un teslimatları yıllık bazda yüzde 51 artarak 106.127’ye ulaştı. BYD ise ihracat dâhil toplam 490.168 araç sattı. Bu rakamlar doğrudan aynı ölçüm kapsamına dayanmayabileceğinden üreticiler arasında karşılaştırma yapılırken perakende satış, teslimat ve toptan satış ayrımına dikkat etmek gerekiyor.
Yıl genelinde yurt içi satışlar gerilerken ihracat büyüdü
Tesla, ocak-ekim döneminde Çin’de 389.905 araç sattı. Geçen yılın aynı dönemindeki 458.710 araçla karşılaştırıldığında yurt içi satışlar yaklaşık yüzde 15 azaldı. Eylül sonunda yıllık düşüş oranı yüzde 11,9 düzeyindeydi; ekim verisiyle gerileme daha belirgin hâle geldi. Bu yılın toplamı, şirketin 2024’te ulaştığı zirvenin yaklaşık 110 bin araç altında kalıyor.
Şanghay fabrikasının ihracat performansı ise ters yönde ilerledi. Giga Shanghai’ın ocak-ekim dönemindeki ihracatı yıllık bazda yüzde 101 artarak 420.984 araca çıktı. Böylece fabrika, bu yıl yurt dışına gönderdiği araç sayısıyla Çin içinde sattığı araç sayısını aşmış oldu. Geçen yıl tablo farklıydı: Yurt içi satışlar ihracatın iki katından fazlaydı. Bu değişim, Şanghay tesisinin Tesla’nın küresel üretim ve dağıtım ağı içindeki rolünün giderek daha fazla ihracat merkezine kaydığını gösteriyor.
Yurt içi satışların ve ihracatın zıt yönlerde hareket etmesi, Çin’de üretilen Tesla araçlarına yönelik talebin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Ancak satışların coğrafi dağılımının değiştiği açık. İhracat artışı, fabrikanın toplam sevkiyatını desteklerken Çin’deki tüketici talebine ilişkin zayıf verilerin görünürlüğünü de ortadan kaldırmıyor. Bu nedenle şirketin performansı değerlendirilirken hem tesisin toplam çıkışına hem de araçların hangi pazarlara gönderildiğine bakılmalı.
Vergi iadesindeki değişiklik ihracat takvimini etkileyebilir
Pekin yönetimi, elektrikli araç ihracatına uygulanan KDV iadesini 1 Nisan 2027’de yüzde 13’ten yüzde 9’a düşürmeyi planlıyor. Uygulanacak oran, aracın hangi tarihte üretildiğinden ziyade gümrük beyannamesinin verildiği tarihe göre belirlenecek. Bu tür bir düzenleme, ihracatçıların sevkiyat ve gümrük işlemlerini planlarken teslimat takvimini yakından izlemesine neden olabilir.
Ekim ayında Giga Shanghai’dan yapılan 59.012 araçlık ihracat, geçen yılın aynı ayına göre yüzde 66 artış gösterdi. Artışın tek başına vergi iadesindeki gelecekteki değişiklikten kaynaklandığı söylenemez; mevcut veriler böyle bir neden-sonuç ilişkisini kanıtlamıyor. Bununla birlikte, düzenleme beklentisi ve ihracat planlaması, üreticilerin sevkiyat zamanlamasında dikkate alabileceği unsurlar arasında yer alıyor. Bu yüzden ekim ihracatındaki sıçrama değerlendirilirken hem küresel talep hem de fabrika ve gümrük takvimi göz önünde bulundurulmalı.
Kasım ve aralık verileri, ekim tablosunun nasıl okunacağını netleştirecek. Tesla geçen yıl bu iki ayda sırasıyla 73 binin ve 94 binin üzerinde araç satmıştı. Benzer bir yıl sonu yükselişi görülürse ekim ayındaki düşüşün önemli bir kısmı çeyrek içi zamanlama ve ihracat ağırlıklı sevkiyat düzeniyle açıklanabilir. Ancak teslimatlar güçlü biçimde toparlanmazsa, Çin’deki yurt içi talep ve rekabet baskısının daha kalıcı olduğu değerlendirmesi güç kazanabilir.
Şimdilik en doğru çıkarım, Tesla’nın ekim ayında Çin’de yurt içi satışlarda keskin bir düşüş yaşadığı, buna karşılık Şanghay fabrikasının üretimini büyük ölçüde ihracata yönlendirdiğidir. Toptan satış artışı ile yurt içi satış düşüşü arasındaki fark bu dağılımdan kaynaklanıyor. Ekim rakamı bu nedenle hem Tesla’nın Çin pazarındaki zorluklarını hem de Giga Shanghai’ın küresel ihracat üssü olarak artan önemini aynı anda ortaya koyuyor.










