Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkeler, savunma sanayisinde ortak insan kaynağı yetiştirmek, teknik bilgi paylaşımını geliştirmek ve kurumlar arasındaki iş birliğini güçlendirmek amacıyla Türkiye’de bir Savunma Sanayii Koleji kurulması seçeneğini gündeme aldı. Ankara’da düzenlenen TDT 13. Zirvesi’nin ardından yayımlanan bildiride, kolejin Türkiye’nin ev sahipliğinde kurulması imkânının araştırılması teşvik edildi.

Bu öneri, tek başına bir okul kurma girişiminden daha geniş bir iş birliği hedefinin parçası olarak değerlendiriliyor. Üye ülkelerin savunma sanayisi alanındaki uzmanlıklarını paylaşması, nitelikli personel yetiştirmesi ve ortak projeler için gerekli teknik kapasiteyi geliştirmesi amaçlanıyor. Ancak yayımlanan bildiride kolejin kuruluş takvimi, eğitim programı, finansman modeli veya hangi kurumlarca yönetileceğine ilişkin ayrıntılar açıklanmadı. Dolayısıyla mevcut aşamada söz konusu olan, kuruluş imkânının araştırılmasına yönelik bir teşvik ve çalışma çerçevesidir.

Ankara Zirvesi’nde savunma sanayisi gündemi

Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi’nin 13. Zirvesi, 30 Ekim 2026’da Ankara’da gerçekleştirildi. Zirvenin ardından yayımlanan 163 maddelik Ankara Bildirisi’nde üye ülkeler arasındaki siyasi, ekonomik ve güvenlik iş birliğinin yanı sıra savunma sanayisi ve teknoloji alanlarına ilişkin başlıklar da yer aldı.

Bildirinin ilgili bölümünde, Türkiye’nin ev sahipliğinde bir TDT Savunma Sanayii Koleji programı kurulması imkânının araştırılması teşvik edildi. Bu çalışma için üye ülkelerin ilgili kurumlarının ve TDT Sekretaryasının birlikte değerlendirme yapması öngörülüyor. Bu ifade, kolejin kesin olarak kurulduğu anlamına gelmiyor; kurumun nasıl ve hangi koşullarda kurulabileceğinin incelenmesine işaret ediyor.

Türkiye’nin ev sahipliği seçeneğinin gündeme gelmesi, ülkedeki savunma sanayisi kurumları, eğitim altyapısı ve sektörel deneyimle ilişkilendiriliyor. Bununla birlikte, olası programın yalnızca Türkiye’deki imkânlara dayanması değil, TDT üyesi ülkelerin ihtiyaç ve katkılarının da değerlendirilmesi bekleniyor. Eğitimlerin nerede verileceği, katılımcıların hangi ülkelerden ve kurumlardan seçileceği gibi konuların ilerleyen çalışmalarda netleşmesi gerekecek.

Kolej girişimiyle hangi hedefler öne çıkıyor?

Planlanan programın temel hedefleri arasında savunma sanayisi alanında çalışan uzmanların yetiştirilmesi, ülkeler arasındaki teknik deneyim aktarımının artırılması ve yeni teknolojilere uyum sağlayabilecek yetkinliklerin geliştirilmesi bulunuyor. Savunma sanayisi; mühendislik, üretim, yazılım, elektronik, sistem entegrasyonu ve tedarik zinciri gibi farklı uzmanlık alanlarını bir araya getirdiğinden, bu tür bir programın kapsamının çok disiplinli olması gündeme gelebilir.

Ankara Bildirisi’nde kolejin ayrıntılı müfredatı belirtilmediği için eğitim içeriğinin kesinleştiğini söylemek mümkün değil. Bununla birlikte, bildiride vurgulanan bilgi paylaşımı, nitelikli personel ve teorik-pratik uzmanlık hedeflerinden hareketle, gelecekteki çalışmaların hem akademik hem de uygulamalı eğitim boyutlarını değerlendirmesi beklenebilir.

• Bilgi ve deneyim paylaşımı: Üye ülkelerin savunma sanayisi kurumları arasında teknik bilgi ve uygulama deneyiminin aktarılması.
• Nitelikli insan kaynağı: Sektörün mühendislik, üretim, teknoloji geliştirme ve diğer uzmanlık alanlarındaki personel ihtiyacına katkı sağlayacak eğitimlerin değerlendirilmesi.
• Teorik ve uygulamalı uzmanlık: Teknik temellerin yanı sıra pratik becerilerin ve sektörel tecrübenin geliştirilmesi.
• Teknolojik gelişmelere uyum: Savunma teknolojilerindeki değişimleri izleyebilecek bilgi ve yetkinliklerin güçlendirilmesi.
• Kurumsal koordinasyon: Üye ülkelerin eğitim ve savunma sanayisi kurumları arasında uzun vadeli iş birliği imkânlarının oluşturulması.

Programın başarılı biçimde hayata geçirilmesi için eğitim standartlarının, katılımcı seçiminin, diploma veya sertifika yapısının ve kurumlar arasındaki görev paylaşımının belirlenmesi önem taşıyacak. Ayrıca farklı ülkelerin savunma sanayisi ihtiyaçları ve uzmanlık düzeyleri arasındaki farklılıkların program tasarımında dikkate alınması gerekecek.

2027 yol haritası ortak projeler için zemin oluşturuyor

Kolej önerisi, TDT ülkelerinin savunma sanayisi alanındaki daha kapsamlı iş birliği gündeminden ayrı düşünülmüyor. Bu kapsamda 1 Ekim 2026’da Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de, ADEX 2026 Fuarı sırasında TDT Savunma Sanayii Kurumları Başkanlarının ikinci toplantısı düzenlendi. Toplantıya Türkiye’yi temsilen Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün katıldı; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan’dan yetkililer ile TDT temsilcileri de görüşmelerde yer aldı.

Toplantıda ortak araştırma ve geliştirme, ortak üretim, yerlileştirme, alt yüklenicilik ve teknoloji transferi gibi başlıklar ele alındı. Görüşmelerin önemli çıktılarından biri, 2027 yılına yönelik TDT Üye Devletleri Arasında Savunma Sanayii Alanında İş Birliği Yol Haritası oldu. Kabul edilen yol haritasının, üye ülkeler arasındaki ortak projeleri geliştirmesi ve savunma sanayisi kurumları arasında koordinasyonu artırması hedefleniyor.

Ortak projelerin yürütülmesi, yalnızca teçhizat veya üretim kapasitesinin paylaşılmasını değil, bu çalışmaları planlayacak ve uygulayacak uzmanların yetiştirilmesini de gerektiriyor. Savunma Sanayii Koleji önerisi bu açıdan yol haritasının insan kaynağı ve teknik uzmanlık boyutunu destekleyebilecek bir girişim olarak öne çıkıyor. Bununla birlikte, yol haritasındaki projelerin kapsamı ve uygulama takvimiyle kolejin olası programı arasındaki bağlantının nasıl kurulacağı henüz açıklanmış değil.

Siber güvenlik ve uzay teknolojileri de iş birliği alanında

Ankara Bildirisi’nde savunma sanayisi eğitimine ek olarak siber güvenlik konuları da gündeme geldi. TDT ülkeleri arasında Siber Güvenlik ve Siber İş Birliği Mutabakat Zaptı’nın imzalanması sürecinin hızlandırılması ve TDT Siber Güvenlik Konseyi kurulmasına ilişkin istişarelerin ilerletilmesi çağrısı yapıldı. Bu başlıklar, dijital altyapıların korunması ve ülkeler arasındaki siber iş birliğinin geliştirilmesine yönelik ortak çabaların gündemde olduğunu gösteriyor.

Bildiride terörizm, aşırıcılık, organize suçlar, uyuşturucu ve silah kaçakçılığı ile siber suçlarla mücadelede koordinasyonun sürdürülmesi de kararlaştırıldı. Bu konular farklı güvenlik kurumları arasında bilgi ve deneyim paylaşımını gerektirdiğinden, TDT kapsamındaki iş birliğinin yalnızca savunma sanayisi üretimiyle sınırlı kalmadığı görülüyor.

Uzay teknolojileri de ortak çalışma başlıkları arasında yer aldı. Türk devletlerinin ortaklaşa geliştirdiği 12U TDT-SAT Küp Uydu Projesi’nin ilerlemesi ve uzay sanayisi alanındaki ortak çalışmaların geliştirilmesi desteklendi. Küp uydu çalışması, ülkelerin uzay teknolojileri alanındaki kapasite geliştirme hedefleri ve teknik iş birliği açısından bildiride öne çıkan projelerden biri oldu.

Uygulama aşamasında netleşmesi beklenen konular

Türkiye’de bir TDT Savunma Sanayii Koleji kurulması önerisinin somut bir programa dönüşebilmesi için öncelikle üye ülkelerin ihtiyaçlarının belirlenmesi ve ortak bir kurumsal model üzerinde uzlaşılması gerekiyor. Eğitimlerin hangi kurumlar tarafından verileceği, programın ne kadar süreceği, katılımcıların hangi ölçütlerle seçileceği ve masrafların nasıl karşılanacağı gibi konular henüz bildiride yer almıyor.

Bir diğer önemli nokta, ortak eğitim programlarının ülkeler arasında karşılıklı fayda oluşturacak biçimde tasarlanması. Üye devletlerin sektörel öncelikleri, mevcut eğitim altyapıları ve savunma sanayisi alanındaki uzmanlıkları farklılık gösterebilir. Bu nedenle programın içeriğinin ortak ihtiyaçlara dayanması ve katılımcı ülkelerin bilgi ile eğitmen katkısı sunabileceği bir yapıda geliştirilmesi önem taşıyacak.

Genel çerçevede TDT’nin savunma sanayisi gündemi, ortak üretim ve teknoloji çalışmalarını nitelikli insan kaynağıyla desteklemeyi amaçlıyor. Türkiye’nin ev sahipliğinde kurulması önerilen kolejin bu hedefe katkı sağlayıp sağlamayacağı, yapılacak değerlendirmelere ve üye ülkeler arasında varılacak mutabakata bağlı olacak. Şimdilik Ankara Bildirisi, kolejin kurulmasını kesinleştirmek yerine bu imkânın araştırılması için siyasi ve kurumsal bir zemin ortaya koyuyor.