Abu Dabi’de kamu yönetimi, enerji, eğitim ve yatırım alanlarında yapay zekâ kullanımını genişletmeyi amaçlayan dört anlaşma imzalandı. Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Halid bin Muhammed bin Zayed Al Nahyan, OpenAI CEO’su Sam Altman ile görüştü; görüşmenin ardından emirlik kuruluşları ile OpenAI arasında iş birliği anlaşmaları yapıldı. Anlaşmaların ortak hedefi, yapay zekâyı yalnızca bir teknoloji gösterimi olarak bırakmayıp kurumların gerçek iş süreçlerine entegre etmek.

İş birliği paketinin dikkat çeken yönlerinden biri, hesaplamaların ve ilgili altyapının Birleşik Arap Emirlikleri içinde yürütülmesinin planlanması. Bu yaklaşım, yapay zekâ uygulamalarının yerel kurumların ihtiyaçlarına göre geliştirilmesini ve işlem yükünün ülke sınırları içinde tutulmasını amaçlıyor. Anlaşmaların kapsamı kamu hizmetlerinden yatırım analizine, eğitimden enerji operasyonlarına kadar uzanıyor.

Kamu kurallarını yapay zekânın kullanabileceği biçime dönüştürmek

Merkezî projelerden biri, Machine-Readable Government adıyla anılan “makine tarafından okunabilir devlet” girişimi. Bu çalışma kapsamında belirli kamu kuralları ve yönetmelikler, dijital sistemlerin işleyebileceği bir yapıya dönüştürülüyor. Amaç, yapay zekâ araçlarının ilgili mevzuat hükümlerini dikkate alarak başvuruları incelemesine yardımcı olmak. Böyle bir sistem, örneğin bir izin veya sertifika başvurusundaki bilgileri geçerli koşullarla karşılaştırabilir ve hangi şartların karşılanıp karşılanmadığını gösterebilir.

Bu yöntem, mevzuatın yerini yapay zekânın alması anlamına gelmiyor. Sistemlerin rolü, kuralları tutarlı biçimde uygulamaya yardımcı olmak ve görevlilerin değerlendirmesi için ilgili bilgileri düzenlemek. Nihai karar ile hukuki ve idari sorumluluk devlet yetkililerinde kalıyor. Bu ayrım, otomatik incelemenin hız ve tutarlılık sağlayabileceği alanlarla insan denetiminin gerekli olduğu kararları birbirinden ayırıyor.

Girişim kapsamında bir pilot uygulama Abu Dabi Tarım ve Gıda Güvenliği Otoritesi’nde çalışıyor. Uygulama, gıda ithalatına ilişkin başvuruları inceliyor ve değerlendirme sonuçlarını belirli mevzuat koşullarıyla ilişkilendiriyor. Böylece başvuruyu değerlendiren görevli, sistemin hangi şartı dikkate aldığını görebiliyor. Bu pilot, yapay zekânın kamu hizmetlerinde nasıl kullanılabileceğini gerçek bir iş akışı üzerinden sınamayı amaçlıyor; ancak uygulamanın kapsamı ve sonuçları hakkında verilen bilgiler, nihai kararın yine yetkililerde olduğunu özellikle vurguluyor.

Projeyi Abu Dabi Hükümeti Güçlendirme Departmanı (DGE) yönetiyor. Hesaplamaların BAE topraklarındaki veri merkezlerinde, grafik işlem birimleri kullanılarak yürütülmesi planlanıyor. İsteklerin işlenmesinde OpenAI’ın yerel altyapısından da yararlanılıyor. Bu düzenleme, sistemlerin çalışması için gereken bilgi işlem kaynaklarının ülke içinde bulunmasına odaklanıyor.

Yatırım analizinde yapay zekâ kullanımı

İkinci iş birliği, Mubadala yatırım fonu, Inception42 ve OpenAI’ı bir araya getiriyor. Taraflar, yapay zekâdan yatırım analizlerinde yararlanmayı; yatırım fırsatlarını belirleme ve riskleri değerlendirme süreçlerini desteklemeyi planlıyor. Bu tür araçlar, büyük miktarda bilgiyi inceleyerek analistlerin değerlendirmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte anlaşmanın duyurulan kapsamı, yatırım kararlarının tamamen otomatik sistemlere bırakılacağı anlamına gelmiyor; yapay zekâ burada analiz ve karar desteği amacıyla konumlandırılıyor.

Yatırım alanındaki iş birliği, Abu Dabi’nin yapay zekâyı yalnızca kamu hizmetleri veya teknoloji şirketleriyle sınırlı görmediğini de ortaya koyuyor. Finansal değerlendirme süreçlerinde veri analizi ve risk incelemesi önemli yer tuttuğu için, bu araçların kurumsal iş akışlarına eklenmesi hedefleniyor. Anlaşmanın uygulama ayrıntıları ve kullanılacak özel sistemler hakkında ise açıklanan bilgiler sınırlı.

Kamu, iş dünyası ve eğitim için beş yıllık çalışma

Inception42 ile OpenAI arasında ayrıca beş yıllık bir sözleşme imzalandı. Bu anlaşma kapsamında OpenAI modellerinin BAE’de kamu sektöründe, iş dünyasında ve eğitim alanında kullanılması öngörülüyor. Taraflar ayrıca ülkenin büyük kuruluşlarının ihtiyaçlarına yönelik kurumsal çözümler geliştirmeyi planlıyor. Beş yıllık süre, iş birliğinin tek seferlik bir teknoloji alımından ziyade aşamalı uygulama ve kurumsal kullanım hedeflediğine işaret ediyor.

Eğitim alanındaki kullanımın hangi kurumlarda başlayacağı veya uygulamaların hangi biçimi alacağı açıklanan bilgilerde ayrıntılandırılmıyor. Benzer şekilde, kamu ve şirketler için geliştirilecek çözümlerin kapsamı da henüz genel düzeyde ifade ediliyor. Bu nedenle anlaşma, farklı sektörlere yönelik bir çerçeve sunarken uygulama ayrıntılarının sonraki aşamalarda netleşmesini gerektiriyor.

ADNOC’un enerji operasyonlarında OpenAI modelleri

Dördüncü anlaşmada Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi (ADNOC), G42’nin iştiraki Inception42 ve OpenAI yer alıyor. ADNOC, OpenAI’ın gelişmiş modellerine erişerek bunları operasyonlarında, yatırım değerlendirmelerinde ve ticari karar süreçlerinde kullanmayı planlıyor. Hesaplamaların BAE içindeki altyapıda gerçekleştirilmesi de bu iş birliğinin temel unsurlarından biri olarak belirtiliyor.

ADNOC anlaşması, enerji sektörünün yapay zekâ kullanımına ilişkin dikkat çekici bir örnek. Şirket, OpenAI teknolojilerini bu kapsamda kullanmak üzere anlaşma yapan ilk enerji sektörü şirketi olarak tanımlanıyor. Modellerin operasyonel süreçlerde ve karar desteğinde nasıl uygulanacağına ilişkin ayrıntılar paylaşılmamış olsa da anlaşma, enerji faaliyetlerinde yapay zekâ kullanımını değerlendirmeyi hedefliyor.

Dört anlaşmanın ortak hedefi

Dört anlaşma, birbirinden farklı sektörlere yönelse de ortak bir yaklaşım taşıyor: yapay zekâyı kurumların günlük işleyişine ve karar destek süreçlerine taşımak. Kamu yönetiminde başvuruların mevzuata göre incelenmesi, yatırım alanında fırsat ve risk analizleri, eğitim ve kurumsal çözümler ile enerji operasyonları bu yaklaşımın farklı örneklerini oluşturuyor. Her alanda amaç, yapay zekâdan yararlanırken kurumların kendi sorumluluklarını ve denetimini korumak.

Yerel veri merkezleri ve BAE içindeki bilgi işlem altyapısı da anlaşmaların öne çıkan ortak noktalarından biri. Bu unsur, hesaplamaların ülke içinde yapılmasına yönelik planı ifade ediyor; tek başına veri güvenliği veya mahremiyet konusunda tüm ayrıntıların açıklandığı anlamına gelmiyor. Uygulamaların nasıl yönetileceği, hangi verilerin kullanılacağı ve denetim süreçlerinin nasıl işleyeceği, projeler hayata geçirildikçe önem kazanacak konular arasında yer alıyor.

Şimdilik somut biçimde çalıştığı belirtilen uygulama, gıda ithalatı başvurularına yönelik kamu pilotu. Diğer anlaşmalar ise yatırım, eğitim, kurumsal çözümler ve enerji alanlarında planlanan iş birliklerini kapsıyor. Bu nedenle anlaşmalar, bütün projelerin tamamlandığını değil, farklı alanlarda uygulama geliştirmek için bir çerçeve oluşturulduğunu gösteriyor. Abu Dabi ile OpenAI arasındaki iş birliğinin sonraki aşamalarında, bu planların hangi kurumlarda ve hangi ölçekte hayata geçirileceği belirleyici olacak.