Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) bünyesinde geliştirilen TDT-SAT küp uydusunun üretim aşamasının tamamlandığı bildirildi. 12U boyutundaki uydu, standart bir küp uydu biriminin 12 katı hacme sahip olacak şekilde tasarlandı. Projeye ilişkin bilgiler, TDT 13. Zirvesi’nde kabul edilen Ankara Bildirisi’nde yer aldı. Üretimin tamamlanması önemli bir aşama olsa da uydunun uzaya gönderilmesinden önce test, doğrulama ve fırlatma hazırlıklarının da tamamlanması gerekiyor.
Ankara Bildirisi, uydu projesinin yanı sıra Türk dünyasında uzay ve havacılık alanındaki ortak çalışmaların geliştirilmesine yönelik hedefleri de ortaya koyuyor. Geçen yıl kabul edilen Gebele Bildirisi’nde yer alan uzay başlığı, bu kez daha kapsamlı biçimde ele alındı. Bu genişleme, TDT üyesi ülkelerin uzay teknolojileri, bilimsel çalışmalar ve gençlerin eğitimi gibi konularda işbirliğini artırma iradesine işaret ediyor.
TDT-SAT için test ve fırlatma takvimi
Paylaşılan planlamaya göre TDT-SAT’ın gerekli testlerinin bu yıl içinde son aşamaya getirilmesi hedefleniyor. Test süreci; uydunun fırlatma koşullarına dayanıklılığının, sistemlerinin ve görevini yerine getirebilme kapasitesinin değerlendirilmesini kapsayacak. Bu çalışmalar tamamlanmadan fırlatma tarihinin kesinleşmesi mümkün olmayacağından, belirtilen takvim hedef niteliği taşıyor.
Mevcut plana göre uydu, 2027 yılının ikinci yarısında uzaya gönderilecek. Fırlatma için Kazakistan’da bulunan Baykonur Uzay Üssü öngörülüyor. Uydunun fırlatılmasına kadar üye ülkelerin hukuki, düzenleyici ve teknik süreçleri sonuçlandırması bekleniyor. Böylece proje, yalnızca bir uydu üretim çalışması olmaktan çıkarak ortak planlama ve koordinasyon gerektiren çok taraflı bir uzay girişimine dönüşüyor.
Uzay sanayiinde ortak çalışma zemini
Uzay alanındaki işbirliğinin kurumsal çerçevesini güçlendirecek adımlardan biri de Antalya’da 6 Ekim’de imzalanan sözleşme oldu. “TDT Bünyesinde Uzay Sanayii Alanında İşbirliği Kapasitesinin Geliştirilmesine Yönelik İlk Çerçeve Sözleşmesi” olarak duyurulan anlaşma, Ankara Bildirisi’nde memnuniyetle karşılandı. Sözleşmenin, üye ülkeler arasındaki ortak çalışma kapasitesini geliştirmeye yönelik bir çerçeve oluşturması amaçlanıyor.
Bu çerçevenin uygulamaya dönüşmesi için ülkeler arasında teknik gerekliliklerin ve ilgili düzenlemelerin uyumlu biçimde ele alınması önem taşıyor. Uydu fırlatma sürecinde sorumlulukların, izinlerin ve teknik hazırlıkların netleştirilmesi, projenin takvime uygun ilerlemesine katkı sağlayabilir. Ankara Bildirisi’nde kalan hukuki, düzenleyici ve teknik süreçlerin hızlandırılmasına yönelik beklentinin vurgulanması da bu ihtiyacı ortaya koyuyor.
Uluslararası etkinlikler ve gençlere yönelik programlar
Türk devletlerinin uzay alanındaki görünürlüğü, uluslararası etkinlikler aracılığıyla da artırılmak isteniyor. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC), 2023 yılında Azerbaycan’da düzenlendi; bu yıl Türkiye ev sahipliği yaptı. Kongrenin 2028’de Özbekistan’da gerçekleştirilmesi planlanıyor. Bu ev sahiplikleri, Türk dünyasındaki kurumların uzay bilimi ve teknolojisi üzerine uluslararası diyaloglara katılımını destekleyen önemli fırsatlar sunuyor.
Üye ülkeler ayrıca “Türk Dünyası Uzay Günleri” düzenlemeyi planlıyor. Bu etkinliklerle TDT’nin uzay bilimi, teknoloji ve inovasyon alanlarındaki çalışmalarının daha geniş çevrelere tanıtılması hedefleniyor. Etkinliklerin önemli uluslararası uzay organizasyonları çerçevesinde gerçekleştirilmesi düşünülüyor. Böylece uzmanların, kurumların ve gençlerin bir araya gelerek bilgi paylaşımında bulunabileceği ortak platformların oluşturulması amaçlanıyor.
Gençlerin bilim ve teknolojiye ilgisini artırmak da bildiride öne çıkan başlıklardan biri. Türkiye Uzay Ajansı’nın (TUA) “Uzay Keşifleri Türkiye Uzay Kampı Programı”, gençlere uzay çalışmalarını tanıtmayı ve gelecek nesillere ilham vermeyi amaçlayan programlar arasında gösteriliyor. Programın devam ettirilmesi ve kapsamının genişletilmesi hedefleniyor. TEKNOFEST ise teknoloji, inovasyon ve havacılık-uzay alanlarında gençleri bir araya getiren platformlardan biri olarak bildiride öne çıktı.
T3 Vakfı’nın bilim merkezleri ve eğitim çalışmaları
Türkiye Teknoloji Takımı Vakfı (T3 Vakfı) Yönetim Kurulu Başkanı Elvan Kuzucu Hıdır, TDT’nin TEKNOFEST’e yönelik takdirini değerlendirdi. Hıdır, bu yaklaşımın vakfın çalışmalarına verilen değeri yansıttığını belirtti. Vakıf, bilim merkezleri ve Deneyap Teknoloji Atölyeleri aracılığıyla gençlere uygulamalı eğitim olanakları sunuyor. Bu çalışmalar, bilim ve teknolojiye yönelik ilgiyi erken yaşlarda desteklemeyi amaçlıyor.
Kuzucu Hıdır’ın açıklamasına göre T3 Vakfı’nın bilim merkezleri Türkiye’nin yanı sıra Azerbaycan, Özbekistan, Kırgızistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Moritanya ve Balkanlar’da faaliyet gösteriyor. Verilen bilgilere göre yedi ülkedeki toplam 33 bilim merkezi bugüne kadar 6,5 milyonu aşkın ziyaretçiye ulaştı. Bu ağ, eğitim ve bilim faaliyetlerinin farklı ülkelerde daha geniş kitlelere erişmesini sağlıyor.
TDT-SAT projesi, ortak uydu üretimi hedefini gençlere yönelik eğitim programları, uluslararası etkinlikler ve uzay sanayiinde kurumsal işbirliğiyle bir araya getiriyor. Üretim aşamasının tamamlanmasının ardından gözler testlerin sonuçlarına ve gerekli süreçlerin ilerleyişine çevrildi. Takvimin planlandığı gibi işlemesi hâlinde uydu, 2027 yılının ikinci yarısında Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılacak. Bu hedefin gerçekleşmesi, TDT üyelerinin uzay alanındaki ortak çalışmalarının somut bir örneği olacak.
